Bỏ qua

← Về mục lục tổng

10. Yêu đương và kết hôn có đáng không

Mục này tách việc "kết hôn có đáng không" thành các khoản tiền bạc, thời gian, sức khỏe, rủi ro pháp lý và chất lượng mối quan hệ để tính riêng. Mỗi khoản chỉ dùng những con số có thể tra được nguồn, nguồn chỉ giới hạn ở thống kê chính thức hoặc phân tích gộp (tổng hợp dữ liệu từ nhiều nghiên cứu rồi tính lại một lần). Ở đây không phán xét đạo đức, cũng không thay bạn đưa ra kết luận. Các khoản về sức khỏe tính theo rủi ro tử vong, các khoản về thời gian tính theo mỗi ngày bao nhiêu phút, các khoản về pháp luật tính theo điều luật viết như thế nào. Ba cách tính này không quy đổi qua lại cho nhau. Cách tách khoản, danh sách điền thông tin và những hiểu lầm thường gặp xem tại docs/结婚划不划算.md.

Các điều trong mục này được chia thành những phần dưới đây theo chủ đề, số trong ngoặc là số điều.

Tìm đối tượng và yêu đương: làm quen với nhiều người hơn (Điều 1), dừng lại sau khi đối phương từ chối (Điều 2), xem hành vi để phán đoán có hứng thú hay không (Điều 3), lần lượt trả lời các câu hỏi từ nông đến sâu (Điều 5), yêu xa không kém yêu cùng thành phố (Điều 6).

Mối quan hệ có tốt hay không: xem cảm nhận của bản thân trong mối quan hệ (Điều 4), tranh cãi thì việc nào ra việc đó, không công kích con người (Điều 17), cùng đi trị liệu cho các cặp đôi (Điều 20).

Các khoản cần tính xem kết hôn có đáng không: trước tiên xem dữ liệu đăng ký (Điều 7), chiết khấu lợi ích sức khỏe theo dữ liệu quan sát (Điều 8), tính khoản thời gian theo lao động không hưởng thù lao (Điều 9), tính chi phí rút lui (Điều 15), tính riêng việc kết hôn vì người lớn tuổi trong gia đình (Điều 16), khi ly hôn phải ghi rõ tiền cấp dưỡng và việc thăm nom con cái (Điều 23).

Đăng ký kết hôn và khám sức khỏe trước hôn nhân: đăng ký kết hôn chỉ cần chứng minh nhân dân (Điều 13), khám sức khỏe trước hôn nhân một lần (Điều 14), dù đã tổ chức tiệc cưới cũng phải đi đăng ký kết hôn (Điều 21).

Tiền bạc và nợ nần: trước tiên xem quy tắc mặc định của pháp luật về tiền bạc (Điều 10), ghi rõ tiền bố mẹ bỏ ra mua nhà là cho vay hay cho tặng (Điều 11), khoản tiền lớn mà một bên vợ hoặc chồng vay (Điều 12), một bên vợ hoặc chồng lấy tiền chung để thưởng cho streamer hoặc chuyển cho người bên ngoài hôn nhân (Điều 22).

Cặp đôi đồng tính và xu hướng tính dục: cặp đôi đồng tính nên làm tốt việc giám hộ theo nguyện vọng và lập di chúc (Điều 18), đừng dựa vào việc che giấu xu hướng tính dục để kết hôn (Điều 19).

1. Làm quen với nhiều người hơn, thay vì cố chấp với một người: Hai người có hợp nhau hay không thì không thể dự đoán trước khi gặp mặt

Tiền 0 đồngThời gian vừaCần kiên trì một chútLợi ích vừaThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Hãy dành thời gian làm quen với nhiều người hơn, đừng suy đi nghĩ lại về cùng một người. Cái khó là phải kiềm chế, không cố chấp với một người.
  • Nói dễ hiểu: Hai nghiên cứu về hẹn hò chớp nhoáng cho người tham gia điền hơn 100 mục trong bảng hỏi về lựa chọn bạn đời trước khi gặp mặt. Bảng hỏi chỉ có thể tính ra ai thường dễ thích người khác, ai thường được yêu thích, chứ không tính ra hai người này có rung động với nhau hay không. Có hợp nhau hay không chỉ gặp mặt rồi mới biết, vì vậy nên gặp nhiều người hơn.
  • Lợi ích: Trong hai nghiên cứu về hẹn hò chớp nhoáng, trước khi gặp mặt, người tham gia đã điền hơn 100 thang đo tự báo cáo liên quan đến việc lựa chọn bạn đời (bảng hỏi tự chấm điểm cho bản thân). Các nhà nghiên cứu dùng mô hình rừng ngẫu nhiên (một loại thuật toán tìm quy luật) để tính. Có thể tính ra "một người nhìn chung dễ thích người khác đến mức nào"; những bảng hỏi này giải thích được 4%–18% phương sai trong đó. Phương sai chính là sự khác biệt giữa người này với người khác, bảng hỏi chỉ có thể giải thích một phần nhỏ trong đó. Cũng có thể tính ra "một người nhìn chung được yêu thích đến mức nào", giải thích được 7%–27%. Nhưng không thể tính ra "hai người cụ thể này có rung động với nhau hay không", dù kết hợp các đặc điểm và sở thích trước khi gặp mặt theo cách nào cũng không tính ra được. Trước đó, chính nhóm nghiên cứu này còn thực hiện một thí nghiệm hẹn hò chớp nhoáng. Trước khi gặp mặt, người tham gia tự báo cáo sở thích về mẫu người lý tưởng, chẳng hạn coi trọng ngoại hình hay triển vọng kinh tế hơn. Những sở thích này không dự đoán được mức độ hứng thú của họ tại chỗ đối với một người cụ thể
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Joel S, Eastwick PW, Finkel EJ (2017). Is romantic desire predictable? Machine learning applied to initial romantic attraction. Psychological Science, 28(10), 1478-1489. https://doi.org/10.1177/0956797617714580;Eastwick PW, Finkel EJ (2008). Sex differences in mate preferences revisited: do people know what they initially desire in a romantic partner? Journal of Personality and Social Psychology, 94(2), 245-264. https://doi.org/10.1037/0022-3514.94.2.245
  • Ghi chú: Hai nghiên cứu chỉ cho thấy "không thể tính ra trước khi gặp mặt", chứ không nói "cố gắng thế nào cũng vô ích". Có hợp nhau hay không chỉ gặp mặt rồi mới biết, vì vậy dành thời gian làm quen với nhiều người hơn, mỗi người đều thật sự gặp một lần, sẽ đáng hơn là dồn hết vào một người. Đối tượng nghiên cứu đều là sinh viên đại học Âu Mỹ. Môi trường hôn nhân và tình yêu ở Trung Quốc khác, nên khi áp dụng vào bản thân cần chiết khấu

2. Dừng lại sau khi đối phương rõ ràng từ chối, tiếp tục quấy rầy là vi phạm pháp luật về trị an, không phải "thành ý"

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì cóLợi ích vừaThước đo tự do

  • Chi phí: Không tốn tiền, cũng không tốn thời gian. Cái khó là phải kiềm chế: không nhắn tin nữa, không đến chờ người ta nữa.
  • Nói dễ hiểu: Nếu đối phương đã nói rõ là từ chối mà bạn vẫn liên tục nhắn tin, đến chờ người ta, gây ảnh hưởng đến cuộc sống bình thường của đối phương, thì từ tháng 1 năm 2026 sẽ là hành vi vi phạm pháp luật về trị an. Có thể bị tạm giữ không quá 5 ngày hoặc phạt không quá 1000 tệ. Trường hợp nghiêm trọng hơn sẽ bị tạm giữ từ 5 đến 10 ngày. Cơ quan công an còn có thể ra lệnh cấm bạn tiếp xúc với đối phương, nếu vi phạm thì lại bị tạm giữ từ 5 đến 10 ngày.
  • Lợi ích: "Luật Xử phạt Quản lý Trật tự An ninh" có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026 đã tách hành vi quấy rầy, theo dõi thành một mục riêng. Điều luật viết là "nhiều lần gửi thông tin dâm ô, xúc phạm, đe dọa hoặc dùng các phương thức quấy nhiễu, quấy rầy, theo dõi để gây ảnh hưởng đến cuộc sống bình thường của người khác". Hành vi này bị tạm giữ không quá năm ngày hoặc phạt không quá một nghìn tệ. Trường hợp nghiêm trọng hơn thì bị tạm giữ từ năm ngày trở lên nhưng không quá mười ngày, có thể phạt thêm không quá một nghìn tệ. Mục này còn có thêm một lớp quy định: sau khi được người phụ trách cơ quan công an phê duyệt, có thể yêu cầu người vi phạm không được tiếp xúc với người bị xâm hại trong một thời hạn nhất định. Vi phạm quy định cấm tiếp xúc thì lại bị tạm giữ từ năm ngày trở lên nhưng không quá mười ngày
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (sửa đổi năm 2025). "Luật Xử phạt Quản lý Trật tự An ninh" (điểm 5 khoản 1, khoản 2 Điều 50, Điều 136). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202506/t20250627_699863.shtml (do Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đăng lại)
  • Ghi chú: "Cứ theo đuổi đến cùng rồi sẽ cảm động được đối phương" không có bất kỳ nghiên cứu nào ủng hộ, nhưng việc tạm giữ và lệnh cấm tiếp xúc thì được viết rõ ràng trong luật. Hồ sơ vi phạm kiểu này phải được niêm phong, không cung cấp hoặc công khai cho các đơn vị và cá nhân thông thường, nhưng các đơn vị có liên quan có thể tra cứu theo quy định của Nhà nước. Điều luật xem bạn có nhiều lần quấy nhiễu, quấy rầy, theo dõi và gây ảnh hưởng đến cuộc sống bình thường của đối phương hay không, chứ không xem bạn nghĩ gì. Đối phương đã rõ ràng nói từ chối mà bạn vẫn tiếp tục là tình huống dễ bị xác định là gây ảnh hưởng nhất; câu này là phán đoán của tác giả

3. Đánh giá đối phương có hứng thú hay không, hãy nhìn nhiều hơn vào hành vi chứ không chỉ nhìn "tín hiệu": ai chủ động, ai sắp xếp, ai theo sát

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích vừaThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền, cũng không tốn bao nhiêu thời gian. Cái khó là thay đổi thói quen: đừng tiếp tục nghiền ngẫm biểu cảm và giọng điệu của đối phương, mà hãy chuyển sang ghi lại sự việc.
  • Nói dễ hiểu: Nam nữ xa lạ trò chuyện khoảng mười phút rồi phán đoán lẫn nhau, phán đoán "đối phương không tán tỉnh" thì tương đối chính xác, còn phán đoán "đối phương đang tán tỉnh" lại rất khó nhìn ra. Vì vậy, đừng chỉ dựa vào biểu cảm và giọng điệu trong một lần trò chuyện để kết luận. Người có thiện cảm với ai đó hơn thì về sau sẽ chủ động nhắn tin, hẹn gặp người đó nhiều hơn, chỉ là mối liên hệ này khá yếu.
  • Lợi ích: Hai nghiên cứu đã đo độ chính xác của con người khi nhận ra hành vi tán tỉnh. Nghiên cứu thứ nhất cho 52 cặp nam nữ không quen biết trò chuyện từng đôi với nhau từ 10 đến 12 phút. Sau khi trò chuyện, mỗi người báo cáo xem mình có tán tỉnh hay không, đồng thời cũng báo cáo xem mình cho rằng đối phương có tán tỉnh hay không. Kết quả là "những tương tác không xảy ra hành vi tán tỉnh được phán đoán chính xác hơn, còn những tương tác có xảy ra hành vi tán tỉnh thì ngược lại, được phán đoán kém chính xác hơn". Nghiên cứu thứ hai sử dụng 26 đoạn video dài một phút, cho 261 người quan sát phán đoán, và cho kết luận nhất quán. Con người có thể tương đối đáng tin cậy khi nhận ra "đối phương không tán tỉnh", nhưng lại rất khó nhận ra "đối phương đang tán tỉnh". Nghiên cứu thứ ba xem xét hành vi. Nghiên cứu này gộp ba lần hẹn hò nhanh, gồm tổng cộng 559 người và hơn 6600 buổi hẹn hò, sau đó tiếp tục theo dõi. Khi gặp mặt, một người càng có thiện cảm đặc biệt với một đối tượng nào đó thì về sau càng gửi tin nhắn và hẹn người đó ra ngoài. Hệ số tương quan trung bình của mối liên hệ này khoảng 0.15 (mối liên hệ khá yếu). Điều này cho thấy hứng thú sẽ thể hiện qua những hành vi như chủ động liên lạc, hẹn gặp. Nhưng nghiên cứu này chưa so sánh xem hành vi hay biểu cảm, giọng điệu thì chính xác hơn
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Hall JA, Xing C, Brooks S (2015). Accurately detecting flirting: error management theory, the traditional sexual script, and flirting base rate. Communication Research, 42(7), 939-958. https://doi.org/10.1177/0093650214534972; Perilloux C, Kurzban R (2015). Do men overperceive women's sexual interest? Psychological Science, 26(1), 70-77. https://doi.org/10.1177/0956797614555727 (bên còn tranh cãi); Baxter A, Maxwell JA, Bales KL, Finkel EJ, Impett EA, Eastwick PW (2022). Initial impressions of compatibility and mate value predict later dating and romantic interest. PNAS, 119(45), e2206925119. https://doi.org/10.1073/pnas.2206925119
  • Ghi chú: Còn tranh cãi. Một nghiên cứu khác cho rằng không phải nam giới đã đánh giá quá cao ý định tình dục của phụ nữ, mà là khi điền bảng hỏi, phụ nữ đã báo cáo thấp hơn về ý định của mình. Rốt cuộc ai phán đoán chính xác hơn vẫn chưa có kết luận. Hai nghiên cứu đầu đều chưa đo lường các dấu hiệu hành vi. Nghiên cứu thứ ba cho thấy thiện cảm sẽ thể hiện qua việc nhắn tin, hẹn gặp. Nhưng "nhìn hành vi chính xác hơn nhìn biểu cảm và giọng điệu" chưa từng được nghiên cứu nào so sánh trực tiếp, đây là suy luận của tác giả. Tác giả khuyên nên xem đối phương có chủ động mở lời hay không, có sắp xếp lần gặp tiếp theo hay không, và khi bạn không thúc đẩy thì đối phương có tiếp tục theo sát hay không

4. Mối quan hệ có tốt hay không chủ yếu phụ thuộc vào cảm nhận của chính bạn trong mối quan hệ đó, chứ không phải điều kiện của đối phương

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích vừaThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền, cũng không tốn bao nhiêu thời gian. Cái khó là thay đổi góc nhìn: cất danh sách tiêu chí chọn bạn đời đi, chuyển sang nhìn vào quá trình hai người ở bên nhau.
  • Nói dễ hiểu: Điều cho thấy rõ nhất mối quan hệ có tốt hay không là cảm nhận của chính bạn, chứ không phải điều kiện của đối phương. Chẳng hạn như bạn cảm thấy đối phương có nghiêm túc hay không, có trân trọng bạn hay không, hai người có thường cãi nhau hay không. Cảm nhận của chính bạn hữu ích hơn lời nói của bạn đời từ hai đến bốn lần. Nhưng việc mối quan hệ này về sau sẽ tốt lên hay xấu đi thì hầu như không bảng hỏi nào có thể tính ra được.
  • Lợi ích: Phân tích học máy trên dữ liệu ghép cặp theo chiều dọc của 29 phòng thí nghiệm và 43 nghiên cứu, trong đó theo chiều dọc nghĩa là theo dõi và ghi chép cùng một nhóm các cặp đôi trong suốt quá trình. Những yếu tố dự đoán chất lượng mối quan hệ tốt nhất đều đến từ cảm nhận của người trong cuộc về mối quan hệ này: cảm nhận về sự cam kết của đối phương, sự trân trọng, mức độ hài lòng về tình dục, cảm nhận rằng đối phương hài lòng, xung đột. Trong số những yếu tố liên quan đến cá nhân, các yếu tố mạnh nhất là mức độ hài lòng với cuộc sống, cảm xúc tiêu cực, trầm cảm, kiểu gắn bó né tránh, kiểu gắn bó lo âu. Đối với các yếu tố liên quan đến mối quan hệ, tại thời điểm bắt đầu khảo sát, nhiều nhất có thể giải thích 45% phương sai. Phương sai chỉ sự khác biệt về chất lượng mối quan hệ giữa các cặp đôi, 45% là phần có thể giải thích được bằng những yếu tố này. Đến khi nghiên cứu kết thúc, nhiều nhất chỉ giải thích được 18%. Hơn nữa, khả năng dự đoán của "những yếu tố do chính mình báo cáo" cao gấp hai đến bốn lần so với "những yếu tố do bạn đời báo cáo". Ngoài cảm nhận của bản thân về mối quan hệ, khi thêm những khác biệt cá nhân và báo cáo của bạn đời vào thì không tăng thêm bất kỳ khả năng dự đoán nào. Trong thời gian nghiên cứu, việc mối quan hệ trở nên tốt hơn hay xấu đi hầu như không thể tính ra được bằng bất kỳ nhóm chỉ số tự đánh giá nào, nguyên văn là "largely unpredictable from any combination of self-report variables"
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Joel S, Eastwick PW, Allison CJ, et al. (2020). Machine learning uncovers the most robust self-report predictors of relationship quality across 43 longitudinal couples studies. Proceedings of the National Academy of Sciences, 117(32), 19061-19071. https://doi.org/10.1073/pnas.1917036117
  • Ghi chú: Khi đánh giá mối quan hệ hiện tại có tốt hay không, hỏi cảm nhận của bản thân sẽ chính xác hơn việc đối chiếu với danh sách điều kiện của đối phương, nhưng đừng mong có thể dự đoán sau này nó sẽ ra sao. Mối quan hệ tốt hay xấu và sức khỏe tốt hay xấu gắn liền với nhau như một khoản sổ sách, xem mục 17 của mục này (coi chất lượng mối quan hệ như một khoản sổ sức khỏe).

5. Muốn kéo gần khoảng cách thì hãy luân phiên trả lời một nhóm câu hỏi từ nông đến sâu, đừng học lời thoại

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích nhỏThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Cần dành 45 phút.
  • Nói dễ hiểu: Hai người xa lạ lần lượt trả lời 36 câu hỏi từ nông đến sâu. Sau 45 phút, họ cảm thấy gần gũi hơn những người chỉ trò chuyện phiếm trong cùng khoảng thời gian. Điều có tác dụng hơn trò chuyện phiếm là lần lượt trả lời và từng bước hỏi sâu hơn. Điều này chỉ cho thấy họ gần gũi hơn vào lúc đó, không có nghĩa là có thể phát triển thành một mối quan hệ lâu dài.
  • Lợi ích: Ghép đôi hai người không quen biết, để họ lần lượt trả lời ba nhóm câu hỏi đi từ nông đến sâu, tổng cộng 36 câu. Câu hỏi bắt đầu từ "Bạn muốn mời ai đi ăn nhất" cho đến "Lần gần đây nhất bạn khóc trước mặt người khác là khi nào". Mức độ gần gũi sau 45 phút cao hơn đáng kể so với nhóm đối chứng trò chuyện phiếm trong cùng khoảng thời gian. Mức này cũng cao hơn điểm đánh giá trung bình của sinh viên đại học trong nghiên cứu đối với mối quan hệ thân thiết nhất của họ ngoài đời
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Aron A, Melinat E, Aron EN, Vallone RD, Bator RJ (1997). The experimental generation of interpersonal closeness: a procedure and some preliminary findings. Personality and Social Psychology Bulletin, 23(4), 363-377. https://doi.org/10.1177/0146167297234003
  • Ghi chú: Mới chỉ tiến hành một lần thí nghiệm, đối tượng là sinh viên đại học, chỉ đo mức độ gần gũi trong thời gian ngắn, chưa đo xem có thể phát triển thành mối quan hệ lâu dài hay không. Sự gần gũi trong thí nghiệm đến từ việc hai người lần lượt, từng bước chia sẻ sâu hơn về tình hình thực tế của bản thân, chứ không dựa vào lời thoại, chiêu trò hay việc một bên thể hiện đơn phương. Vì vậy, cách có tác dụng khi trò chuyện là "tôi nói một chút thật lòng và cũng hỏi một câu sâu tương tự", hai bên lần lượt như vậy

6. Yêu xa không kém yêu cùng thành phố, trở ngại thực sự là 3 tháng đầu sau khi chuyển đến sống cùng nhau

Tiền nhiềuThời gian nhiềuCần kiên trì cóLợi ích vừaThước đo thời gian

  • Chi phí: Phải tốn tiền đi lại, cũng phải tốn thời gian trên đường đi và về. Số lần gặp nhau ít hơn so với các cặp đôi cùng thành phố. Cái khó là phải chịu đựng lâu dài việc không gặp được nhau.
  • Nói dễ hiểu: Trong thời gian sống xa nhau, các cặp yêu xa ngược lại còn ổn định hơn. Nghiên cứu cho rằng nguyên nhân là người ta dễ hình dung đối phương tốt hơn thực tế; càng ít gặp thì càng dễ nghĩ đẹp về nhau. Trở ngại thực sự nằm ở sau khi chuyển đến sống cùng nhau. Trong dữ liệu theo dõi, khoảng một nửa các cặp yêu xa đi đến bước sống cùng thành phố, nửa còn lại đã kết thúc trong thời gian sống xa nhau. Trong một nửa đã đoàn tụ, một phần ba chia tay trong vòng 3 tháng.
  • Lợi ích: Kết luận của hai nghiên cứu nhất quán với nhau. Trong thời gian sống xa nhau, các cặp yêu xa ngược lại ổn định hơn các cặp yêu cùng thành phố. Nguyên nhân là mức độ hình dung đối phương tốt hơn thực tế trong các mối quan hệ yêu xa cao hơn rõ rệt. Nghiên cứu đo các yếu tố gồm sự sai lệch lý tưởng hóa, tình yêu lãng mạn, hồi tưởng về mối quan hệ và sự nhất quán được cảm nhận. Hơn nữa, càng ít gặp nhau thì càng dễ nghĩ đẹp về nhau. Nhưng sự ổn định này chỉ tồn tại khi hai bên vẫn sống xa nhau. Một khi chuyển thành sống cùng thành phố, các cặp yêu xa lại dễ chia tay hơn. Tỷ lệ được đưa ra trong nghiên cứu theo dõi việc các cặp yêu xa chuyển sang sống cùng thành phố là: khoảng một nửa các cặp yêu xa đi đến bước chuyển đến sống cùng nhau, nửa còn lại đã kết thúc trong thời gian sống xa nhau. Trong một nửa đã đoàn tụ, một phần ba chia tay trong vòng 3 tháng sau khi đoàn tụ. Những thay đổi sau khi đoàn tụ được người tham gia nhắc đến gồm: không còn không gian tự chủ, biết nhiều hơn cả mặt tốt lẫn mặt xấu của đối phương, khó sắp xếp thời gian, xung đột và ghen tuông tăng lên. Trong thời gian sống xa nhau, khoảng cách giữa các lần gặp càng dài, mức độ lý tưởng hóa càng cao thì sau khi đoàn tụ càng kém ổn định
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Stafford L, Merolla AJ, Castle JD (2006). When long-distance dating partners become geographically close. Journal of Social and Personal Relationships, 23(6), 901-919. https://doi.org/10.1177/0265407506070472; Stafford L, Merolla AJ (2007). Idealization, reunions, and stability in long-distance dating relationships. Journal of Social and Personal Relationships, 24(1), 37-54. https://doi.org/10.1177/0265407507072578; Dargie E và cộng sự (2015). Journal of Sex & Marital Therapy, 41(2), 181-202. https://doi.org/10.1080/0092623X.2013.864367 (nghiên cứu về yêu xa được nhắc trong phần ghi chú)
  • Ghi chú: Đối tượng là các mối quan hệ yêu đương của sinh viên đại học Mỹ, không bao gồm hôn nhân, thời điểm nghiên cứu cũng khá lâu trước đây, nên đừng áp dụng trực tiếp các tỷ lệ tuyệt đối. Một nghiên cứu khác khảo sát 717 người yêu xa và 425 người yêu cùng thành phố. Chất lượng của hai loại quan hệ chỉ khác nhau rất ít; mối quan hệ tốt hay không chủ yếu phụ thuộc vào hoàn cảnh riêng của hai người và bản thân mối quan hệ, chứ không phải khoảng cách. Vì vậy, khi quyết định có nên yêu xa hay không, đừng lấy lý do "yêu xa nhất định sẽ tan vỡ". Điều cần chuẩn bị trước là vài tháng sau khi đoàn tụ: khi đó không gian tự chủ giảm đi, hai bên hiểu nhau nhiều hơn, xung đột và ghen tuông cũng tăng lên

7. Hãy xem dữ liệu đăng ký trước rồi mới nghe người lớn tuổi: tỷ lệ kết hôn và tỷ lệ ly hôn được tính theo những thước đo nào

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích nhỏThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Đọc một lượt phần đăng ký kết hôn trong "Bản tin thường niên của Bộ Dân chính" là mất vài phút.
  • Nói dễ hiểu: Năm 2024, cả nước có 610.6 vạn cặp đăng ký kết hôn, ít hơn năm trước hai phần mười, và có 351.3 vạn cặp ly hôn. Trên mạng nói tỷ lệ ly hôn vượt quá một nửa là lấy hai con số này chia cho nhau, khoảng 57.5%. Nhưng những người ly hôn và những người kết hôn không phải cùng một nhóm, nên không thể hiểu thành một nửa số cuộc hôn nhân sẽ ly hôn. Tỷ lệ kết hôn 4.3‰ và tỷ lệ ly hôn 2.5‰ trong bản tin được tính bằng cách chia cho dân số cả nước.
  • Lợi ích: Năm 2024, cả nước đã làm thủ tục đăng ký kết hôn theo pháp luật cho 610.6 vạn cặp, giảm 20.5% so với năm trước, tỷ lệ kết hôn là 4.3‰. Cùng năm, có 351.3 vạn cặp hoàn tất thủ tục ly hôn theo pháp luật, trong đó có 262.2 vạn cặp đăng ký ly hôn tại cơ quan dân chính, 89.1 vạn cặp ly hôn do tòa án phán quyết và hòa giải. Tỷ lệ ly hôn là 2.5‰. Bản tin ghi rõ, tỷ lệ kết hôn (ly hôn) = số cặp kết hôn (ly hôn) trong năm / dân số tổng cộng bình quân trong năm × 1000‰. Đây là "tỷ lệ thô", mẫu số là toàn bộ dân số, không phải dân số đã kết hôn
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Bộ Dân chính (2025). "Bản tin thống kê phát triển sự nghiệp dân chính năm 2024 (5 (2) 1 Dịch vụ đăng ký kết hôn, chú thích 5)", bản trên trang web và bản PDF. https://www.mca.gov.cn/n1288/n1294/n1554/c1662004999980006190/content.html, https://www.mca.gov.cn/gdnps/n2445/n2451/n2458/n2681/c1662004999980006189/attr/400985.pdf
  • Ghi chú: Cách nói "tỷ lệ ly hôn trên 50%" thường thấy trên mạng là lấy số cặp ly hôn trong năm chia cho số cặp kết hôn trong năm, 351.3 / 610.6 ≈ 57.5%. Đây gọi là "tỷ số ly hôn trên kết hôn". Hai con số được đem chia không phải cùng một nhóm người, hơn nữa trong bản tin cũng không có chỉ số này, nên không thể hiểu thành "một nửa số cuộc hôn nhân sẽ ly hôn". Muốn tính "xác suất cuối cùng một cuộc hôn nhân sẽ kết thúc bằng ly hôn", phải theo dõi và thống kê liên tục cùng một nhóm người kết hôn. Trong mục này chưa tìm thấy dữ liệu chính thức như vậy

8. Tính cả lợi ích sức khỏe của việc kết hôn, nhưng chiết khấu theo dữ liệu quan sát

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích nhỏThước đo tỷ lệ tử vong

  • Chi phí: Không tốn tiền, cũng không tốn thời gian. Chỉ cần nhớ một điều: những con số này nói rằng trong số những người đã kết hôn, tỷ lệ tử vong thấp hơn; đây là hai sự việc cùng xuất hiện, không phân biệt được có phải kết hôn khiến bạn sống lâu hơn hay không.
  • Nói dễ hiểu: Trong số người cao tuổi, so với người không kết hôn, người đã kết hôn có nguy cơ tử vong thấp hơn khoảng 12%. Xét mọi độ tuổi, người chưa từng kết hôn có nguy cơ tử vong cao hơn người đã kết hôn, nhưng tuổi càng cao thì khoảng cách càng nhỏ. Tuy nhiên, đây chỉ là hai sự việc cùng xuất hiện, không phân biệt được có phải kết hôn tạo ra tác dụng đó hay không. Những con số này về cơ bản đến từ châu Âu và Mỹ, đối với Trung Quốc đại lục chỉ có thể dùng để tham khảo về cấp độ.
  • Lợi ích: Một phân tích gộp về người cao tuổi đã tổng hợp và tính toán lại nhiều nghiên cứu, gồm 53 nhóm so sánh và hơn 25 vạn người. Các nghiên cứu được tổng hợp đều là nghiên cứu đoàn hệ, chỉ theo dõi và ghi chép, không có đối chứng theo nhóm. So với người không kết hôn, RR tử vong do mọi nguyên nhân ở người đã kết hôn là 0.88, 95% CI 0.85–0.91 (RR là nguy cơ tương đối, CI là khoảng tin cậy), tức nguy cơ tử vong thấp hơn khoảng 12%. Trong cùng nghiên cứu, các giá trị ở người góa vợ hoặc góa chồng là 1.11, người ly hôn hoặc ly thân là 1.16, người chưa kết hôn là 1.11, lần lượt cao hơn khoảng 11%, 16%, 11%. Không có khác biệt giữa nam và nữ. Ước tính thận trọng nhất là RR 0.94, tức chỉ thấp hơn khoảng 6%. Một phân tích gộp khác so sánh người chưa kết hôn (chưa từng kết hôn) với người đã kết hôn, sử dụng 95 tài liệu và hơn 5 ức người. Kết quả HR là 1.24 (1.19–1.30), nguy cơ tử vong tại bất kỳ thời điểm nào cao hơn khoảng 24%. Đây là tỷ số giữa các nguy cơ tức thời, không có nghĩa xác suất tử vong trong cùng khoảng thời gian cao hơn 24%. Hơn nữa, tuổi càng cao thì khoảng cách càng nhỏ. Một phân tích gộp khác chia theo giới tính, gồm 21 nghiên cứu và hơn 789 vạn người: ở cả nam và nữ, tình trạng không kết hôn đều xuất hiện đồng thời với tử vong tổng thể, tử vong do ung thư và tử vong do bệnh tim mạch. Ở nam giới, khoảng cách về tử vong do bệnh tim mạch và tử vong tổng thể lớn hơn. So với phụ nữ chưa kết hôn, nam giới chưa kết hôn có số ca tử vong do đột quỵ cao hơn 31%, tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn 9%
  • Mức độ bằng chứng: A (còn tranh cãi)
  • Nguồn: Manzoli L, et al. (2007). Marital status and mortality in the elderly: a systematic review and meta-analysis. Soc Sci Med 64:77–94. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2006.08.031; Roelfs DJ, et al. (2011). The rising relative risk of mortality for singles: meta-analysis and meta-regression. Am J Epidemiol 174(4):379–389. https://doi.org/10.1093/aje/kwr111; Wang Y, et al. (2020). Sex differences in the association between marital status and the risk of cardiovascular, cancer, and all-cause mortality: a systematic review and meta-analysis of 7,881,040 individuals. Glob Health Res Policy 5:4. https://doi.org/10.1186/s41256-020-00133-8
  • Ghi chú: Điều còn tranh cãi là những người kết hôn có thể vốn đã được chọn lọc, chẳng hạn người vốn khỏe mạnh hơn có nhiều khả năng kết hôn hơn. Đây là điều tác giả suy ra dựa trên thiết kế nghiên cứu, cả 3 phân tích gộp đều chưa tính được sự chọn lọc chiếm tỷ lệ bao nhiêu. Cả 3 phân tích gộp đều sử dụng dữ liệu quan sát của các nhóm dân cư có sẵn, chỉ theo dõi và ghi chép, không có đối chứng theo nhóm. Chính các tác giả cũng viết rằng có thiên lệch công bố hoặc hạn chế về phương pháp. Roelfs còn phát hiện nghiên cứu càng được thực hiện chặt chẽ thì khoảng cách tính ra càng nhỏ. Những con số này chủ yếu dựa trên nhóm dân cư châu Âu và Mỹ, đối với Trung Quốc đại lục chỉ có thể dùng để tham khảo về cấp độ

9. Tính quỹ thời gian theo "lao động không được trả công", thống nhất phân công rồi hãy đăng ký kết hôn

Tiền 0 đồngThời gian vừaCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Trước khi kết hôn, dành một hoặc hai giờ để thống nhất rõ ràng việc phân công những công việc không được trả công như việc nhà, chăm sóc người già và trẻ nhỏ, ai phải nhường bước trong công việc; sau đó thực hiện theo phân công. Cái khó là thẳng thắn nói rõ với nhau, đừng kéo dài mà không nói.
  • Nói dễ hiểu: Điều tra sử dụng thời gian toàn quốc đã thống kê những công việc không được trả công như làm việc nhà, ở bên và chăm sóc người thân. Trong số những người có làm vào ngày hôm đó, nam giới trung bình mỗi ngày mất 1 giờ 52 phút, nữ giới 3 giờ 29 phút. Điều tra không chia nhóm theo tình trạng đã kết hôn hay chưa, nên không có con số chính thức về việc "kết hôn rồi việc nhà sẽ tăng thêm bao nhiêu"; khoảng cách giới tính này chỉ có thể dùng để tham khảo mức trần. Hai người hoàn toàn có thể thống nhất một cách phân công khác trước khi đăng ký kết hôn.
  • Lợi ích: Điều tra sử dụng thời gian toàn quốc năm 2024. Lao động không được trả công là những công việc không có thù lao như làm việc nhà, ở bên và chăm sóc người thân. Những người có làm các công việc này trong ngày trung bình dành 2 giờ 45 phút mỗi ngày, trong đó nam giới 1 giờ 52 phút, nữ giới 3 giờ 29 phút. Tỷ lệ những người từng làm các công việc này trong ngày là 67.5% ở nam giới và 83.9% ở nữ giới. Thời gian trung bình mỗi ngày dành cho việc nhà của cư dân là 1 giờ 17 phút, nếu chỉ tính những người có làm thì là 1 giờ 59 phút, ít hơn năm 2018 là 28 phút. Thời gian trung bình mỗi ngày dành cho việc ở bên và chăm sóc người thân là 30 phút, nếu chỉ tính những người có làm thì là 1 giờ 46 phút. Các con số năm 2018 là: nam giới làm việc nhà 45 phút, nữ giới 2 giờ 6 phút; nam giới ở bên và chăm sóc con cái 17 phút, nữ giới 53 phút
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Cục Thống kê Quốc gia (2024). "Thông cáo điều tra sử dụng thời gian toàn quốc lần thứ 3 (Số 2, Số 3)". https://www.stats.gov.cn/sj/zxfb/202410/t20241031_1957216.html, https://www.stats.gov.cn/sj/zxfb/202410/t20241031_1957215.html; Cục Thống kê Quốc gia (2019). "Thông cáo điều tra sử dụng thời gian toàn quốc năm 2018". https://www.stats.gov.cn/sj/zxfb/202302/t20230203_1900224.html
  • Ghi chú: Cả 2 cuộc điều tra chỉ chia nhóm theo giới tính, thành thị và nông thôn, độ tuổi, không chia nhóm theo tình trạng đã kết hôn hay chưa. Vì vậy, không có con số chính thức về việc "sau khi kết hôn việc nhà sẽ tăng thêm bao nhiêu", chỉ có thể dùng khoảng cách giới tính để tham khảo mức trần. Các con số là mức trung bình toàn quốc, hai người hoàn toàn có thể thống nhất một cách phân công khác cho mình

10. Trước tiên hãy xem các quy định mặc định của pháp luật về tiền bạc trong hôn nhân, rồi quyết định có cần thỏa thuận bằng văn bản hay không

Tiền 0 đồngThời gian vừaCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Đọc một lượt những điều nói về tài sản trong Quyển Hôn nhân và Gia đình của Bộ luật Dân sự. Nếu cần, hai người ký một bản thỏa thuận tài sản bằng văn bản. Pháp luật chỉ yêu cầu lập thành văn bản, không bắt buộc phải đi công chứng. Cái khó là phải nói rõ chuyện tiền bạc với nhau từ trước.
  • Nói dễ hiểu: Nếu không ký thỏa thuận bằng văn bản, pháp luật mặc định tiền lương, tiền thưởng kiếm được sau khi kết hôn, thu nhập từ kinh doanh và đầu tư, tài sản thừa kế hoặc được tặng cho đều thuộc sở hữu chung của hai người. Tài sản có trước hôn nhân, tài sản mà di chúc hoặc hợp đồng tặng cho ghi rõ chỉ cho một bên, thuộc tài sản riêng. Hai người có thể thỏa thuận bằng văn bản rằng tài sản thuộc về riêng mỗi người. Sau khi ký, thỏa thuận sẽ có hiệu lực ràng buộc. Bên nào có đóng góp nhiều hơn do chăm con, chăm sóc người già thì khi ly hôn có thể yêu cầu được bồi thường.
  • Lợi ích: Khi không có thỏa thuận riêng, quy định mặc định là: tiền lương, tiền thưởng, thù lao lao động, thu nhập từ sản xuất, kinh doanh và đầu tư, thu nhập từ quyền sở hữu trí tuệ, tài sản thừa kế hoặc được tặng cho trong thời kỳ hôn nhân đều thuộc sở hữu chung của vợ chồng (Điều 1062). Tài sản có trước hôn nhân, tiền bồi thường thiệt hại về thân thể, tài sản mà di chúc hoặc hợp đồng tặng cho ghi rõ chỉ thuộc về một bên, đồ dùng sinh hoạt dành riêng cho một bên, là tài sản riêng (Điều 1063). Hai bên có thể thỏa thuận bằng văn bản rằng tài sản trước và sau khi kết hôn thuộc sở hữu riêng của mỗi người, thuộc sở hữu chung, hoặc một phần thuộc sở hữu riêng và một phần thuộc sở hữu chung. Thỏa thuận này có hiệu lực ràng buộc pháp lý đối với cả hai bên (Điều 1065). Bên nào phải gánh vác nhiều nghĩa vụ hơn do nuôi dưỡng con cái, chăm sóc người già, hỗ trợ công việc cho bên kia thì khi ly hôn có quyền yêu cầu được bồi thường (Điều 1088).
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). "Bộ luật Dân sự nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa" (có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2021, các điều 1062, 1063, 1065, 1088). Cơ sở dữ liệu pháp luật và quy định quốc gia https://flk.npc.gov.cn/detail?title=%E4%B8%AD%E5%8D%8E%E4%BA%BA%E6%B0%91%E5%85%B1%E5%92%8C%E5%9B%BD%E6%B0%91%E6%B3%95%E5%85%B8&id=ff808081729d1efe01729d50b5c500bf; toàn văn điều luật được đăng lại trong Công báo của Tòa án Nhân dân Tối cao http://gongbao.court.gov.cn/Details/7f184078694d811fb3314f6af9accf.html
  • Ghi chú: Không có thống kê chính thức về sính lễ, đám cưới và nhà cưới, nên điều này không đưa ra con số. Khoản bồi thường theo Điều 1088 là bao nhiêu thì trước hết do hai người tự thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì tòa án quyết định, không có công thức cố định. Thỏa thuận tài sản bằng văn bản có lợi cho cả hai bên: bên có thu nhập cao cũng có thể sử dụng, bên làm nhiều công việc không được trả công như việc nhà, chăm sóc cũng có thể sử dụng.

11. Cha mẹ góp tiền mua nhà thì ngay lúc chuyển tiền hãy ghi rõ đó là khoản vay hay khoản cho tặng

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Ngay ngày góp tiền, viết một bản giải thích dài một trang, ghi rõ khoản tiền này là tặng cho ai hay cho ai vay, rồi cha mẹ góp tiền và con cái cùng ký tên. Nếu ghi là khoản vay thì hãy để cả hai vợ chồng cùng ký, phần ghi chú khi chuyển khoản cũng viết đúng câu đó.
  • Nói dễ hiểu: Cha mẹ bỏ tiền mua nhà trước khi kết hôn thì mặc định là chỉ tặng cho con mình; tiền bỏ ra sau khi kết hôn mà không có thỏa thuận thì được tính là tài sản chung của vợ chồng. Từ tháng 2 năm 2025, nếu sau khi kết hôn cha mẹ của một bên bỏ toàn bộ tiền, nhưng không ghi rõ là chỉ tặng cho con mình, thì khi ly hôn, căn nhà có thể được phán cho người con của bên góp tiền. Bên kia có được bồi thường hay không thì tòa án sẽ quyết định sau. Nếu muốn tính là khoản vay thì phải ghi rõ ngay trong ngày hôm đó và để hai bên ký tên.
  • Lợi ích: Tiền cha mẹ góp để mua nhà cho hai bên trước khi kết hôn được xác định là khoản tặng cho riêng con của mình. Trừ trường hợp cha mẹ nói rõ là tặng cho cả hai bên. Tiền góp sau khi kết hôn thì thực hiện theo thỏa thuận. Nếu không có thỏa thuận hoặc thỏa thuận không rõ ràng thì xử lý theo nguyên tắc tài sản chung của vợ chồng. Từ ngày 1 tháng 2 năm 2025 còn có thêm một quy định. Nếu trong thời kỳ hôn nhân, cha mẹ của một bên bỏ toàn bộ tiền và hợp đồng tặng cho không ghi rõ là chỉ tặng cho con mình, thì khi phân chia tài sản lúc ly hôn, tòa án có thể phán căn nhà thuộc về người con của bên góp tiền. Sau khi phán căn nhà thuộc về người đó, tòa án sẽ xem xét tổng hợp một số tình tiết để quyết định có bồi thường cho bên kia hay không và bồi thường bao nhiêu. Các tình tiết này gồm tình trạng chung sống và sinh con chung, lỗi dẫn đến ly hôn, mức độ đóng góp cho gia đình, giá thị trường của căn nhà tại thời điểm ly hôn. Nếu cha mẹ của một bên góp một phần tiền, hoặc cha mẹ hai bên đều góp tiền, thì căn cứ vào nguồn và tỷ lệ góp tiền để phán căn nhà thuộc về một bên, đồng thời bồi thường hợp lý (trên toàn quốc).
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Tòa án Nhân dân Tối cao (2020). "Giải thích về việc áp dụng "Bộ luật Dân sự", Quyển Hôn nhân và Gia đình (I)" (Pháp thích〔2020〕số 22, Điều 29). https://www.court.gov.cn/fabu/xiangqing/282071.html; Tòa án Nhân dân Tối cao (2025). "Giải thích về việc áp dụng "Bộ luật Dân sự", Quyển Hôn nhân và Gia đình (II)" (Pháp thích〔2025〕số 1, Điều 8). https://www.court.gov.cn/zixun/xiangqing/452771.html; Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). Bộ luật Dân sự (Khoản 1, Mục 4, Điều 1062). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml
  • Ghi chú: Ghi rõ ngay từ đầu có lợi cho cả hai bên. Cha mẹ bỏ tiền không cần chờ đến lúc ly hôn mới hy vọng có thể bổ sung một giấy vay nợ để bảo toàn khoản tiền đã góp. Sau khi "Giải thích (II)" có hiệu lực, bản thân việc tiền do ai bỏ ra đã là căn cứ để chia nhà, chứ không chỉ xem giấy chứng nhận nhà đất ghi tên ai. Bên nhận tiền góp cũng không phải đợi đến lúc ly hôn mới biết khoản tiền này được tính là gì. Nếu xử lý theo khoản vay thì phải thực sự xử lý theo khoản vay: hai bên thống nhất đó là khoản vay, thỏa thuận cách hoàn trả, ghi rõ khi chuyển khoản, và lưu lại hồ sơ trả nợ khi cần. Thiếu bất kỳ khâu nào thì khi ra tòa đều phải giải thích.

12. Khoản tiền lớn do một bên vợ hoặc chồng vay, nếu bạn không ký tên cũng không thừa nhận sau đó thì không tự động trở thành khoản nợ của bạn

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Đừng ký vào giấy vay tiền hoặc giấy bảo lãnh của vợ hoặc chồng với tư cách "người cùng vay", "người bảo lãnh". Cũng đừng viết trong tin nhắn những câu như "Khoản tiền này chúng tôi sẽ trả", vì điều đó có thể bị xem là sau này bạn đã thừa nhận khoản nợ này. Điều khó là phải nhịn không lên tiếng khi bị đòi nợ.
  • Nói dễ hiểu: Khoản tiền mà vợ hoặc chồng lén vay bạn, nếu rõ ràng vượt quá chi tiêu thường ngày của gia đình, bạn lại không ký tên, cũng không thừa nhận khoản nợ sau đó, thì khoản tiền đó không tự động trở thành khoản nợ của bạn. Người đòi nợ phải tự chứng minh khoản tiền này được dùng cho cuộc sống chung hoặc hoạt động kinh doanh chung. Nhưng với khoản tiền mua nhà, nếu thực tế khoản tiền đó đã biến thành căn nhà để hai người cùng ở hoặc cùng sở hữu, thì đối phương thường có thể chứng minh được phần này.
  • Lợi ích: Khoản tiền vay thuộc các trường hợp dưới đây là nợ chung của vợ chồng. Một là cả hai vợ chồng cùng ký tên. Hai là một bên thừa nhận sau đó, tức là sau này thừa nhận khoản nợ này, cả hai cùng công nhận khoản nợ. Ba là một bên vay dưới danh nghĩa cá nhân để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt thường ngày của gia đình trong thời kỳ hôn nhân. Khoản tiền một bên vay dưới danh nghĩa cá nhân, rõ ràng vượt quá chi tiêu thường ngày của gia đình, không thuộc khoản nợ chung của vợ chồng. Ngoại lệ là chủ nợ (bên đòi nợ) có thể chứng minh khoản tiền này được dùng cho cuộc sống chung của vợ chồng, hoạt động sản xuất kinh doanh chung, hoặc là khoản nợ được cả hai người công nhận. Tiền mua nhà rõ ràng vượt quá nhu cầu sinh hoạt thường ngày của gia đình, trách nhiệm chứng minh thuộc về bên yêu cầu công nhận khoản nợ, người đòi nợ phải tự đưa ra bằng chứng. Nhưng nếu khoản tiền này thực tế đã biến thành căn nhà để vợ chồng cùng ở hoặc cùng sở hữu, chủ nợ thường có thể chứng minh được phần "được dùng cho cuộc sống chung của vợ chồng". Vì vậy, điều thực sự hữu ích là điều 11 (khi cha mẹ góp tiền thì phải ghi rõ là cho vay hay cho tặng), bước đó (toàn quốc, từ 2021)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). "Bộ luật Dân sự" (Điều 1064). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml; Tòa án Nhân dân Tối cao (sửa đổi lần thứ hai năm 2020). "Quy định về một số vấn đề áp dụng pháp luật trong xét xử các vụ án vay dân sự" (Điều 15, 16). http://gongbao.court.gov.cn/Details/94b6623974526df7d2430a3c73f050.html ("Công báo của Tòa án Nhân dân Tối cao")
  • Ghi chú: Khi ly hôn chia tài sản, nếu cha mẹ của đối phương đột nhiên đưa ra một thỏa thuận vay tiền chỉ có chữ ký của vợ hoặc chồng, cần xem xét theo hai bước. Bước đầu tiên là xem khoản vay này có thực sự phát sinh hay không. Nếu bạn nói số tiền đó vốn chưa từng được giao, đồng thời có thể giải thích hợp lý, tòa án sẽ kết hợp một số yếu tố để phán đoán. Cần xem số tiền vay, cách giao tiền, năng lực kinh tế của hai bên, đồng thời xem cách giao dịch thường ngày, tài sản có biến động tương ứng hay không, nhân chứng nói thế nào. Nếu đối phương chỉ đưa ra được chứng từ chuyển khoản thì vẫn phải chứng minh khoản vay này được xác lập. Bước thứ hai, sau khi xác định khoản vay có tồn tại, mới xem đó có phải là nợ chung hay không. Quy tắc chung về giấy vay tiền và giấy bảo lãnh xem tại mục 8 điều 18

13. Đăng ký kết hôn chỉ cần chứng minh nhân dân và một bản cam kết có chữ ký, không cần sổ hộ khẩu, không thu phí, cấp giấy ngay tại chỗ

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích nhỏThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Cả hai người đều phải trực tiếp có mặt. Sau khi làm xong thường mất vài chục phút.
  • Nói dễ hiểu: Từ tháng 5 năm 2025, đăng ký kết hôn chỉ cần hai thứ: chứng minh nhân dân của本人, cùng một bản cam kết có chữ ký. Trong cam kết phải ghi rõ bản thân không có vợ hoặc chồng, và không có quan hệ huyết thống trực hệ hoặc quan hệ huyết thống bên cạnh trong phạm vi ba đời với đối phương. Không cần mang theo sổ hộ khẩu, cũng không cần về nơi đăng ký hộ khẩu của một bên để làm thủ tục. Đăng ký không thu một đồng nào, nếu đủ điều kiện thì cấp giấy ngay tại chỗ.
  • Lợi ích: "Quy định về đăng ký kết hôn" mới có hiệu lực từ ngày 10 tháng 5 năm 2025 đã thay đổi các giấy tờ mà cư dân đại lục phải nộp khi đăng ký kết hôn. Điều khoản quy định chỉ cần xuất trình hai thứ: "(1) Chứng minh nhân dân của本人; (2) Bản cam kết có chữ ký rằng本人 không có vợ hoặc chồng và không có quan hệ huyết thống trực hệ hoặc quan hệ huyết thống bên cạnh trong phạm vi ba đời với đương sự kia". Sổ hộ khẩu không còn là giấy tờ bắt buộc. Cơ quan đăng ký là "cơ quan dân chính thuộc chính quyền nhân dân cấp huyện hoặc chính quyền nhân dân hương (trấn) do chính quyền nhân dân tỉnh, khu tự trị, thành phố trực thuộc Trung ương xác định theo nguyên tắc tạo thuận tiện cho người dân". Hạn chế "đến nơi đăng ký hộ khẩu thường trú của một bên đương sự" trong quy định cũ đã được bãi bỏ. Quy định cũng nêu rõ "cơ quan đăng ký kết hôn khi làm thủ tục đăng ký kết hôn không được thu phí". Quy định cũng nêu rõ "đối với đương sự đáp ứng điều kiện kết hôn thì phải đăng ký ngay tại chỗ và cấp giấy chứng nhận kết hôn". Quy định liệt kê bốn trường hợp không đăng ký: "(1) Chưa đủ tuổi kết hôn theo luật định; (2) Không phải do cả nam và nữ hoàn toàn tự nguyện; (3) Một bên hoặc cả hai bên đã có vợ hoặc chồng; (4) Thuộc quan hệ huyết thống trực hệ hoặc quan hệ huyết thống bên cạnh trong phạm vi ba đời"
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Quốc vụ viện (2025). "Quy định về đăng ký kết hôn" (Lệnh Quốc vụ viện số 804, Điều 2, 6, 8, 9, 10). https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202504/content_7017752.htm
  • Ghi chú: Cơ quan đăng ký chỉ được từ chối làm thủ tục trong bốn trường hợp: chưa đủ tuổi kết hôn theo luật định, không phải do cả hai bên hoàn toàn tự nguyện, một bên hoặc cả hai bên đã có vợ hoặc chồng, hai người có quan hệ huyết thống trực hệ hoặc quan hệ huyết thống bên cạnh trong phạm vi ba đời. Những khoản có thể bị thu chỉ là các dịch vụ bên ngoài như chụp ảnh, photocopy. Bản thân việc đăng ký không thu một đồng nào, nếu gặp các khoản như "phí làm giấy tờ", "phí làm nhanh" thì hãy trực tiếp từ chối và khiếu nại. Thời gian 30 ngày bình tĩnh lại khi đăng ký ly hôn xem điều 15 của mục này (chi phí rút lui). Hậu quả của việc chỉ tổ chức đám cưới mà không đăng ký kết hôn xem điều 21 của mục này (đã tổ chức tiệc cưới cũng phải đi đăng ký kết hôn)

14. Khám sức khỏe trước hôn nhân một lần, nếu mắc bệnh nghiêm trọng thì phải nói thật cho đối phương trước khi đăng ký

Tiền ítThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích vừaThước đo tỷ lệ tử vong

  • Chi phí: Phần lớn các địa phương miễn phí hoặc giảm phí cho người trong độ tuổi phù hợp. Tự chi trả cũng chỉ vài trăm tệ. Cần dành nửa ngày.
  • Nói dễ hiểu: Nếu mắc bệnh nghiêm trọng mà không nói thật cho đối phương trước khi đăng ký, đối phương có thể khởi kiện yêu cầu hủy bỏ cuộc hôn nhân này, và phải đưa ra yêu cầu trong vòng một năm kể từ ngày biết hoặc phải biết. Vụ án sơ thẩm theo thủ tục thông thường được xét xử xong trong vòng 6 tháng theo quy định, có thể gia hạn, phí luật sư thường tự chịu. Từ năm 2003, khám sức khỏe trước hôn nhân không còn là điều kiện tiên quyết để được cấp giấy đăng ký kết hôn, đi khám hay không là tự nguyện. Chi phí tùy chính sách địa phương, mất nửa ngày.
  • Lợi ích: Hậu quả pháp lý của việc che giấu là rõ ràng. "Điều lệ đăng ký kết hôn" mới quy định: "Một bên đương sự mắc bệnh nghiêm trọng thì phải nói thật cho bên đương sự còn lại trước khi đăng ký kết hôn; nếu không nói thật, bên đương sự còn lại có thể căn cứ Điều 1053 Bộ luật Dân sự để yêu cầu Tòa án Nhân dân hủy bỏ cuộc hôn nhân". Nhà nước coi khám sức khỏe trước hôn nhân là cửa ải đầu tiên trong công tác phòng ngừa dị tật bẩm sinh. Mục tiêu hiện hành là "tỷ lệ khám sức khỏe y tế trước hôn nhân và tỷ lệ bao phủ nhóm đối tượng mục tiêu của hoạt động kiểm tra sức khỏe sinh sản ưu sinh trước khi mang thai lần lượt duy trì trên 70% và 80%". Văn bản còn yêu cầu "thúc đẩy việc bố trí các cơ sở khám sức khỏe y tế trước hôn nhân ở gần địa điểm đăng ký kết hôn để tạo thuận tiện cho người dân". Văn bản cũng phổ biến dịch vụ "một cửa" gồm đăng ký kết hôn, khám sức khỏe y tế trước hôn nhân và hướng dẫn sinh sản. Bộ luật Dân sự quy định một bên mắc bệnh nghiêm trọng thì phải nói thật cho bên kia trước khi đăng ký kết hôn; nếu không nói thật, bên kia có thể yêu cầu Tòa án Nhân dân hủy bỏ cuộc hôn nhân. Yêu cầu hủy bỏ cuộc hôn nhân phải được đưa ra trong vòng một năm kể từ ngày biết hoặc phải biết về lý do hủy bỏ. Muốn hủy bỏ phải ra tòa khởi kiện: vụ án sơ thẩm theo thủ tục thông thường được xét xử xong trong vòng 6 tháng theo quy định, có thể gia hạn, phí luật sư thường tự chịu. Khám sức khỏe trước hôn nhân không phải là điều kiện tiên quyết để được cấp giấy đăng ký kết hôn. Khi trả lời đề xuất của Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân thành phố năm 2022, Ủy ban Y tế thành phố Thái An nêu rõ: "Điều lệ đăng ký kết hôn năm 2003, đồng thời với việc hủy bỏ 'khám sức khỏe bắt buộc trước hôn nhân', đã quy định rõ cơ quan đăng ký kết hôn khi làm thủ tục đăng ký kết hôn không được đặt thêm nghĩa vụ khác". Danh mục giấy tờ đăng ký kết hôn tại Điều 8 của điều lệ hiện hành cũng không có giấy chứng nhận khám sức khỏe trước hôn nhân
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). "Bộ luật Dân sự (Điều 1053)". https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml; Quốc vụ viện (2025). "Điều lệ đăng ký kết hôn (Lệnh Quốc vụ viện số 804, Điều 8, 12)". https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202504/content_7017752.htm; Văn phòng Ủy ban Y tế Quốc gia (2023). "Kế hoạch nâng cao năng lực phòng ngừa và kiểm soát dị tật bẩm sinh (2023—2027) (Văn bản số 9 năm 2023 của Văn phòng Ủy ban Y tế Quốc gia về sức khỏe phụ nữ và trẻ em)". https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202308/content_6900320.htm; Ủy ban Y tế Quốc gia và 4 cơ quan khác (2020). "Thông báo về việc tăng cường công tác chăm sóc sức khỏe trước hôn nhân (Văn bản số 205 năm 2020 của Ủy ban Y tế Quốc gia về sức khỏe phụ nữ và trẻ em)": "Tích cực khuyến khích các địa phương triển khai khám sức khỏe miễn phí trước hôn nhân tùy theo tình hình thực tế". https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2020-05/22/content_5513902.htm; Ủy ban Y tế thành phố Thái An (2022). "Phúc đáp về kiến nghị quản lý khám sức khỏe y tế trước hôn nhân" (Kiến nghị số 188 tại kỳ họp thứ nhất Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân thành phố khóa 14). http://www.taian.gov.cn/art/2022/7/8/art_176934_24592.html
  • Ghi chú: Từ năm 2003, khám sức khỏe trước hôn nhân không còn là bước bắt buộc phải làm trước khi được cấp giấy đăng ký kết hôn, đi khám hay không là tự nguyện. Nhưng quy định "mắc bệnh nghiêm trọng mà không nói thật" thực sự trao cho đối phương quyền ra tòa yêu cầu hủy bỏ cuộc hôn nhân này. Phải đưa ra yêu cầu trong vòng một năm kể từ ngày biết hoặc phải biết. Cả nước không có quy định thống nhất về việc khám sức khỏe trước hôn nhân miễn phí. Thông báo năm 2020 của Ủy ban Y tế Quốc gia và 4 cơ quan khác chỉ ghi: "Tích cực khuyến khích các địa phương triển khai khám sức khỏe miễn phí trước hôn nhân tùy theo tình hình thực tế". Vì vậy, có miễn phí hay không và khám những hạng mục nào là do từng địa phương tự quyết định; hãy hỏi tại cơ sở chăm sóc sức khỏe phụ nữ và trẻ em hoặc quầy dịch vụ một cửa ở nơi đăng ký kết hôn.

15. Tính chi phí rút lui: Ly hôn theo thỏa thuận có thời gian suy nghĩ 30 ngày, ly hôn theo thủ tục tố tụng có điều kiện pháp định

Tiền 0 đồngThời gian vừaCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Trước khi kết hôn, hãy dành chút thời gian đọc một lượt: nếu chẳng may phải rút lui thì mất bao lâu, phải đi theo thủ tục nào. Cái khó là phải nghĩ đến chuyện tan vỡ ngay trước khi kết hôn.
  • Nói dễ hiểu: Ly hôn theo thỏa thuận không phải ký xong là xong: trong vòng 30 ngày sau khi nộp đơn, bất kỳ bên nào cũng có thể rút lại. Sau khi hết thời hạn, hai người còn phải đích thân đến nhận giấy chứng nhận ly hôn trong vòng 30 ngày; nếu không đi thì được coi là đã rút đơn. Nếu đối phương không đồng ý thì chỉ có thể khởi kiện. Tòa án trước hết sẽ hòa giải; nếu có những tình huống như bạo lực gia đình, trùng hôn, ly thân đủ hai năm mà hòa giải không thành thì phải phán quyết cho ly hôn.
  • Lợi ích: Ly hôn theo thỏa thuận phải ký thỏa thuận ly hôn bằng văn bản và đích thân đến cơ quan đăng ký kết hôn để nộp đơn (Điều 1076). Trong vòng 30 ngày kể từ ngày cơ quan đăng ký nhận được đơn, bất kỳ bên nào cũng có thể rút lại. Trong vòng 30 ngày sau khi hết thời hạn, hai bên phải đích thân đến nhận giấy chứng nhận ly hôn; không đến nhận thì được coi là đã rút đơn (Điều 1077). Khi một bên không đồng ý thì tiến hành theo thủ tục tố tụng, tòa án trước hết phải hòa giải. Nếu có các tình huống như trùng hôn hoặc chung sống với người khác, bạo lực gia đình hoặc ngược đãi, bỏ mặc, cờ bạc hoặc nghiện ma túy mà nhiều lần khuyên bảo vẫn không sửa đổi, ly thân đủ hai năm do tình cảm không hòa hợp, thì khi hòa giải không có kết quả phải cho ly hôn. Sau khi bị phán quyết không cho ly hôn mà lại ly thân đủ một năm rồi khởi kiện lần nữa thì phải cho ly hôn (Điều 1079). Năm 2024, cả nước có 351.3 vạn cặp ly hôn, trong đó 89.1 vạn cặp ly hôn theo phán quyết hoặc hòa giải của tòa án
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). "Bộ luật Dân sự nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (Điều 1076, 1077, 1079)". http://gongbao.court.gov.cn/Details/7f184078694d811fb3314f6af9accf.html; Bộ Dân chính (2020). "Thông báo về việc thực hiện các quy định về đăng ký kết hôn có liên quan trong 'Bộ luật Dân sự nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa' (Văn bản Dân chính số 116 năm 2020)". https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/2020-12/04/content_5567010.htm; Bộ Dân chính (2025). "Thông cáo thống kê về phát triển sự nghiệp dân chính năm 2024". Thông tin thư mục giống Điều 7 (tỷ lệ kết hôn, tỷ lệ ly hôn được tính theo thước đo nào)
  • Ghi chú: Thời gian suy nghĩ chỉ áp dụng cho ly hôn theo thỏa thuận. Ly hôn theo thủ tục tố tụng không có thời gian suy nghĩ, nhưng chu kỳ kéo dài hơn. Phí tố tụng và phí luật sư khác nhau tùy địa phương, mục này không ghi con số. Chi phí rút lui cao không có nghĩa là không nên kết hôn, nhưng trước khi kết hôn thì nên biết những điều này. Nếu có con, cách ghi về cấp dưỡng và quyền thăm nom xem mục này, Điều 23 (cấp dưỡng và quyền thăm nom con)

16. Hãy ghi riêng một khoản cho việc "kết hôn vì cha mẹ lớn tuổi", đừng trộn lẫn với sổ sách của mình

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích vừaThước đo thời gian

  • Chi phí: Không tốn tiền. Trên giấy chia thành hai cột. Một cột ghi những lợi ích trong cuộc hôn nhân này là của bạn, có thể tính được từ vài điều phía trước trong mục này. Cột còn lại ghi những lợi ích thuộc về cha mẹ lớn tuổi: yên tâm, giữ thể diện, không bị giục kết hôn nữa. Cái khó là để riêng cột của cha mẹ lớn tuổi, không gộp vào cột của mình.
  • Nói dễ hiểu: Phần lợi ích của cha mẹ lớn tuổi, tức là sự yên tâm, thể diện và không bị giục nữa, là có thật. Nhưng nó không tự động biến thành lợi ích sức khỏe hay chất lượng mối quan hệ của bạn. Trong khi đó, cả ba khoản là thời gian, tiền bạc và chi phí rút lui đều do chính bạn gánh chịu. Chia thành hai cột trên giấy, ghi rõ lợi ích nào thuộc về mình, lợi ích nào thuộc về cha mẹ lớn tuổi, bạn sẽ nhìn ra ngay khoản này có đáng làm hay không.
  • Lợi ích: Lợi ích của cha mẹ lớn tuổi là có thật. Nhưng nó không tự động chuyển thành lợi ích sức khỏe của bạn (Điều 8) hay chất lượng mối quan hệ (Điều 4, quan hệ có tốt hay không phải xem cảm nhận của chính mình). Còn khoản thời gian (Điều 9), khoản tiền (Điều 10 đến 12) và chi phí rút lui (Điều 15) đều do đương sự gánh chịu. Sau khi ghi sổ riêng, việc "kết hôn vì cha mẹ lớn tuổi" có mức đáng làm cao hay thấp thì chính bạn có thể nhìn ra
  • Mức độ bằng chứng: C
  • Nguồn: Kinh nghiệm của tác giả, khuyến nghị về phương pháp; phần dữ liệu xem các điều phía trước trong mục này
  • Ghi chú: Phần của cha mẹ lớn tuổi cũng có thể được tính là một khoản rất lớn, cân nhắc thế nào là do bạn tự quyết định. Danh sách điền thông tin xem Cẩm nang việc kết hôn có đáng làm hay không

17. Coi tốt xấu của mối quan hệ như một khoản sổ sức khỏe: cãi nhau thì nói chuyện, không công kích con người; đừng chửi mắng, đừng mỉa mai

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì một chútLợi ích nhỏThước đo tỷ lệ tử vong

  • Chi phí: Không tốn tiền. Khi cãi nhau chỉ nói về việc trước mắt, không chửi mắng, không mỉa mai, không lôi chuyện cũ ra. Cái khó là phải giữ mồm giữ miệng khi đang nóng giận.
  • Nói dễ hiểu: Vợ chồng có mối quan hệ tốt thì sức khỏe tốt hơn một chút, nguy cơ tử vong cũng thấp hơn một chút. Mối liên quan này không lớn, tương đương mối liên quan giữa chế độ ăn uống và sức khỏe. Trong một thí nghiệm, những cặp vợ chồng luôn thể hiện sự thù địch khi cãi nhau có tốc độ lành các vết thương nhỏ do thí nghiệm tạo ra chỉ bằng sáu phần mười so với các cặp vợ chồng ôn hòa.
  • Lợi ích: Tổng hợp kết quả của 126 nghiên cứu với hơn 7.2 vạn người (phân tích gộp). Chất lượng hôn nhân càng cao thì cơ thể càng khỏe, hệ số tương quan r nằm trong khoảng .07 đến .21. Hệ số tương quan bằng 0 nghĩa là hoàn toàn không liên quan, bằng 1 nghĩa là hoàn toàn đồng bộ. Trong đó, mối liên quan với nguy cơ tử vong thấp hơn là r = .11. Khi cãi nhau, phản ứng tim mạch nhỏ hơn, r = -.13. Tác giả nói rằng các hiệu ứng này đều nhỏ, tương đương mối liên quan giữa những thói quen sức khỏe như chế độ ăn uống và sức khỏe. Trong một thí nghiệm chéo khác, 42 cặp vợ chồng khỏe mạnh lần lượt nằm viện hai lần, mỗi lần 24 giờ. Một lần họ trò chuyện để hỗ trợ lẫn nhau, một lần thảo luận về một vấn đề bất đồng. Sau khi cãi nhau, vết phồng rộp do thí nghiệm tạo ra lành chậm hơn. Những cặp vợ chồng thể hiện nhiều sự thù địch hơn trong cả hai lần có tốc độ lành vết thương chỉ bằng 60% so với các cặp có mức độ thù địch thấp. Sáng ngày hôm sau khi cãi nhau, các chỉ số viêm trong máu của họ (IL-6, yếu tố hoại tử khối u) cũng tăng nhiều hơn.
  • Mức độ bằng chứng: B
  • Nguồn: Robles TF, Slatcher RB, Trombello JM, McGinn MM (2014). Marital quality and health: a meta-analytic review. Psychological Bulletin. https://doi.org/10.1037/a0031859; Kiecolt-Glaser JK và cộng sự (2005). Hostile marital interactions, proinflammatory cytokine production, and wound healing. Archives of General Psychiatry. https://doi.org/10.1001/archpsyc.62.12.1377
  • Ghi chú: Lý do xếp hạng B: Phần lớn các nghiên cứu được tổng hợp chỉ là theo dõi và ghi chép, không có đối chứng chia nhóm. Vì vậy không phân biệt được là mối quan hệ xấu khiến người ta mắc bệnh, hay sức khỏe kém khiến mối quan hệ xấu đi. Một số nghiên cứu sau khi loại bỏ ảnh hưởng của tuổi tác và thu nhập thì mối liên quan vẫn còn. Bài gốc của Robles cũng ghi rõ rằng một phần kết quả có thiên lệch công bố. Những nghiên cứu trực tiếp so sánh nam và nữ về cơ bản không phát hiện sự khác biệt giữa hai giới. Mục này không tìm được phân tích gộp nào trực tiếp so sánh tỷ lệ tử vong giữa "hôn nhân có mối quan hệ xấu" và "không kết hôn". Vì vậy, "hôn nhân tồi tệ gây hại cho sức khỏe hơn không kết hôn" chỉ có thể xem là một suy luận. Thí nghiệm về vết thương chỉ có 42 cặp vợ chồng. "Nói chuyện, không công kích con người; không chửi mắng, không mỉa mai" là cách làm tác giả suy ra từ "hành vi thù địch" trong thí nghiệm, chưa có nghiên cứu nào trực tiếp so sánh điều này. Nếu cãi nhau dữ dội mà không thể thay đổi, hai người cùng đi trị liệu cặp đôi, xem điều 20 mục này (trị liệu cặp đôi). Nếu cãi nhau dẫn đến đánh nhau, hoặc lăng mạ, đe dọa kéo dài, thì đó không còn là vấn đề giao tiếp mà là bạo lực gia đình, xem điều 43 mục 8 (bị bạo lực gia đình). Hãy suy nghĩ kỹ xem có nên rời đi hay không; chi phí rời đi xem điều 15 mục này (chi phí rời đi).

18. Các cặp đôi đồng giới hãy tranh thủ lúc cả hai đều tỉnh táo để làm giấy ủy quyền, chỉ định người giám hộ theo ý nguyện và lập di chúc: về mặt pháp luật, hai người không phải là người thân thích gần, nếu không làm thì sẽ không có quyền ký và quyền thừa kế

Tiền ítThời gian vừaCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo tự do

  • Chi phí: Làm thủ tục chỉ định người giám hộ theo ý nguyện và lập di chúc tại phòng công chứng, phí công chứng ở mỗi nơi khác nhau, từ vài trăm tệ trở lên. Tự viết di chúc bằng tay thì không tốn tiền. Tổng cộng cần một hoặc hai buổi nửa ngày. Cái khó là cả hai phải ngồi xuống nói chuyện về bệnh tật và cái chết.
  • Nói dễ hiểu: Người thân thích gần về mặt pháp luật là vợ hoặc chồng, cha mẹ, con cái và những người như vậy; bạn đời không được tính. Nếu không làm giấy tờ, khi một bên bệnh nặng thì bên kia không thể thay người đó quyết định. Khi một bên qua đời, bên kia không phải là người thừa kế; nếu không có di chúc thì chỉ có thể dựa vào việc mình được người đó nuôi dưỡng hoặc đã nuôi dưỡng người đó nhiều hơn để tranh nhận một phần. Ba loại giấy tờ này mỗi loại quản lý một giai đoạn: giấy ủy quyền quản lý những việc được ghi rõ; sau khi mất khả năng phán đoán thì dựa vào việc chỉ định người giám hộ theo ý nguyện; sau khi qua đời thì dựa vào di chúc.
  • Lợi ích: Điều 1045 Bộ luật Dân sự liệt kê người thân thích gần gồm vợ hoặc chồng, cha mẹ, con cái, anh chị em ruột, ông bà nội, ông bà ngoại, cháu nội, cháu ngoại. Người thừa kế theo pháp luật ở điều 1127 trước hết là vợ hoặc chồng, con cái, cha mẹ; tiếp theo là anh chị em ruột, ông bà nội, ông bà ngoại. Bạn đời không thuộc cả hai nhóm này. Không phải là người thừa kế, khi không có di chúc thì chỉ có thể dựa vào điều 1131 để tranh nhận. Điều này quy định rằng người ngoài những người thừa kế mà "được người để lại di sản nuôi dưỡng", hoặc người đã "nuôi dưỡng người đã qua đời nhiều hơn", thì "có thể được chia một phần di sản thích hợp"; chia bao nhiêu do thẩm phán quyết định. Điều 1219 quy định về phẫu thuật, kiểm tra đặc biệt và điều trị đặc biệt. Nếu không thể hoặc không thích hợp để giải thích cho người bệnh, nhân viên y tế phải giải thích cho "người thân thích gần" của người bệnh và xin đồng ý. Có ba cách để bổ sung những quyền này. Thứ nhất, điều 33 cho phép người thành niên thỏa thuận trước bằng văn bản với "cá nhân khác sẵn lòng đảm nhận việc giám hộ" về người giám hộ. Sau khi bản thân mất hoặc mất một phần năng lực hành vi dân sự, người này sẽ làm người giám hộ; người giám hộ chính là người đại diện theo pháp luật. Thứ hai, điều 165 quy định giấy ủy quyền bằng văn bản phải ghi rõ họ tên người đại diện, việc đại diện, phạm vi quyền hạn và thời hạn, đồng thời do chính người ủy quyền ký tên hoặc đóng dấu. Việc ủy quyền chấm dứt khi nào thì xem điều 173. Điều này liệt kê các trường hợp như người đại diện mất năng lực hành vi dân sự, người đại diện hoặc chính người ủy quyền qua đời; việc người ủy quyền mất năng lực hành vi dân sự không nằm trong đó. Sau khi người ủy quyền qua đời cũng có ngoại lệ, xem điều 174. Ví dụ, nếu người đại diện không biết và cũng không nên biết người ủy quyền đã qua đời, hoặc những người thừa kế công nhận, thì việc người đại diện đã làm vẫn có hiệu lực. Thứ ba, điều 1133 cho phép lập di chúc để tặng tài sản cá nhân cho cá nhân ngoài những người thừa kế theo pháp luật. Cục Tư pháp thành phố Nghi Xương có một bài viết đăng trên website của Sở Tư pháp tỉnh Hồ Bắc. Bài viết nêu rõ, các cặp đôi đồng giới có thể làm công chứng thỏa thuận chỉ định người giám hộ theo ý nguyện, chỉ định đối phương làm người giám hộ tương lai của mình (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). Bộ luật Dân sự (điều 23, 33, 165, 173, 174, 1045, 1124, 1127, 1131, từ điều 1133 đến điều 1140, 1142, 1219). https://flk.npc.gov.cn/detail?id=ff808081729d1efe01729d50b5c500bf (Cơ sở dữ liệu pháp luật và quy định quốc gia); Cục Tư pháp thành phố Nghi Xương (2021). Công chứng chỉ định người giám hộ theo ý nguyện: Con đường công chứng hướng tới cầu vồng. Chuyên mục "Tập hợp thực tiễn" trên website của Sở Tư pháp tỉnh Hồ Bắc. https://sft.hubei.gov.cn/fbjd/sjhc/202101/t20210108_3208602.shtml
  • Ghi chú: Bạn đời nhận di sản với tư cách là "người được tặng cho theo di chúc", không phải người thừa kế. Sau khi biết có việc tặng cho theo di chúc này, trong vòng 60 ngày phải nói rõ là chấp nhận; nếu không bày tỏ thì được xem là từ bỏ. Bản thân bạn đời và những người có lợi ích liên quan với người đó không thể làm người làm chứng cho di chúc. Nếu lập nhiều bản di chúc thì lấy bản cuối cùng làm chuẩn, xem điều 2 mục 17 (di chúc lập sau bác bỏ di chúc lập trước). Người được chỉ định làm giám hộ theo ý nguyện có thể trực tiếp ký giấy đồng ý phẫu thuật hay không thì mỗi bệnh viện làm một kiểu, nên hỏi trước bệnh viện thường đến. Nếu người nhà không công nhận những giấy tờ này thì phải khởi kiện: theo quy định, thủ tục thông thường ở sơ thẩm phải xét xử xong trong vòng 6 tháng, có thể gia hạn; phí luật sư tự chịu. Vì vậy, cố gắng làm giấy tờ tại phòng công chứng. Nhà cùng mua, tiền cùng gửi thì căn cứ vào khoản tiền thực tế mỗi người bỏ ra để lập thỏa thuận bằng văn bản riêng. Cách chỉ định người giám hộ theo ý nguyện, xem điều 1 mục 17 (chỉ định trước bằng văn bản người giám hộ tương lai). Người thụ hưởng là chính bạn và bạn đời.

19. Đừng dựa vào việc che giấu xu hướng tính dục để kết hôn, cũng đừng coi hôn nhân hình thức là cách đỡ phiền: về mặt pháp luật, đó vẫn là một cuộc hôn nhân thật sự, muốn rút lui chỉ có thể ly hôn

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì cóLợi ích vừaThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Cái khó là chịu đựng áp lực gia đình giục kết hôn, việc này có thể phải gánh chịu trong nhiều năm.
  • Nói dễ hiểu: Che giấu xu hướng tính dục để kết hôn thì về mặt pháp luật không bị coi là vô hiệu, cũng không thể hủy bỏ, muốn rút lui chỉ có thể ly hôn. Hôn nhân hình thức cũng là hôn nhân thật sự, tiền kiếm được sau khi kết hôn được tính là tài sản chung của vợ chồng; các khoản nợ do hai người cùng ký vay, hoặc khoản nợ một bên vay để chi tiêu hằng ngày cho gia đình, cũng được tính là nghĩa vụ chung của cả hai. Khi ly hôn, bên bị che giấu có thể yêu cầu được chia nhiều tài sản hơn và được bồi thường tổn thất tinh thần, nhưng hiện vẫn chưa có kết luận thống nhất về việc tòa án có ủng hộ hay không.
  • Lợi ích: Điều 1051 của “Bộ luật Dân sự” quy định hôn nhân vô hiệu chỉ có ba trường hợp: kết hôn khi đang có quan hệ hôn nhân khác, có quan hệ thân thích bị cấm kết hôn, chưa đến tuổi kết hôn theo luật định. Điều 1052 và 1053 quy định chỉ có hai trường hợp có thể hủy bỏ: kết hôn do bị cưỡng ép, che giấu bệnh nghiêm trọng trước khi kết hôn. Điều 17 của “Giải thích (I) về Phần Hôn nhân và Gia đình của Bộ luật Dân sự” quy định, nếu dựa vào những lý do ngoài ba trường hợp này để yêu cầu xác nhận hôn nhân vô hiệu thì tòa án sẽ ra phán quyết bác bỏ. Vì vậy, muốn rút lui chỉ có thể ly hôn. Hôn nhân hình thức sau khi đăng ký cũng là hôn nhân hợp pháp. Điều 1062 quy định tiền lương, tiền thưởng, thù lao lao động và các khoản khác sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng. Điều 1064 quy định khoản nợ do hai người cùng ký vay, khoản nợ một bên vay để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hằng ngày của gia đình, là nghĩa vụ chung của vợ chồng. Bồi thường thiệt hại khi ly hôn xem Điều 1091. Các trường hợp có thể yêu cầu bồi thường chỉ giới hạn ở việc kết hôn khi đang có quan hệ hôn nhân khác, chung sống với người khác, bạo lực gia đình, ngược đãi hoặc bỏ rơi thành viên gia đình, cũng như "có lỗi nghiêm trọng khác". Điều 2 của “Giải thích (I)” giới hạn "chung sống với người khác" ở việc chung sống với "người khác giới ngoài hôn nhân". Vì vậy, quan hệ đồng giới chỉ có thể tranh luận theo trường hợp "có lỗi nghiêm trọng khác". Khoản bồi thường bao gồm bồi thường tổn thất tinh thần; bên bị che giấu phải đưa ra yêu cầu này cùng lúc khi khởi kiện ly hôn, nếu tòa phán quyết không cho ly hôn thì sẽ không ủng hộ yêu cầu bồi thường. Sau khi “Bộ luật Dân sự” có hiệu lực, chưa tìm thấy phán quyết dạng này được tòa án công khai. Trong thời kỳ luật cũ, một bài viết đăng trên trang web của Tòa án Nhân dân Cấp cao tỉnh Giang Tô năm 2013 đã thảo luận về một vụ người vợ khởi kiện ly hôn vì người chồng che giấu việc mình là người đồng tính. Bài viết nêu hai quan điểm. Một quan điểm cho rằng đồng tính luyến ái không thuộc trường hợp có lỗi được pháp luật quy định khi đó, nên không được ủng hộ việc chia nhiều tài sản hơn và bồi thường tinh thần. Tác giả đồng tình với quan điểm còn lại: coi bên bị che giấu là "bên không có lỗi", ưu tiên người đó khi chia tài sản, đồng thời phải bồi thường tiền an ủi tinh thần (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). “Bộ luật Dân sự” (Điều 1051 đến 1054, 1062, 1064, 1079, 1087, 1091). https://flk.npc.gov.cn/detail?id=ff808081729d1efe01729d50b5c500bf (Cơ sở dữ liệu pháp luật và quy định quốc gia); Tòa án Nhân dân Tối cao (2020). “Giải thích (I) về Phần Hôn nhân và Gia đình của Bộ luật Dân sự nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa” (Pháp thích〔2020〕22, Điều 2, 17, 86 đến 90). https://flk.npc.gov.cn/detail?id=ff80808177e75f880178006736f21aaf; Chu Lai Khoan, Vương Hồng Quyên (2013). Có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại do đồng tính luyến ái dẫn đến ly hôn không? Mạng lưới Tòa án Giang Tô. http://www.jsfy.gov.cn/article/26621.html
  • Ghi chú: Việc chia nhiều tài sản hơn và bồi thường tinh thần chỉ có một bài viết phân tích, không viết vụ án cuối cùng được phán quyết như thế nào, nên có lấy được hay không còn tùy vào tòa án cụ thể. “Bộ luật Dân sự” có thêm mục "có lỗi nghiêm trọng khác" so với luật cũ, tạo cho bên bị che giấu một cơ sở để tranh luận. Bản thân các điều khoản pháp luật là mức A. Nếu hai bên trong hôn nhân hình thức đều có bạn đời đồng giới, các bạn đời đó không được pháp luật hôn nhân bảo vệ, tài sản cần được thỏa thuận riêng bằng văn bản, xem điều 18 của mục này (bạn đời đồng giới lập giám hộ theo chỉ định và di chúc). Ly hôn trong hôn nhân hình thức cũng phải trải qua thời gian suy ngẫm 30 ngày hoặc khởi kiện ra tòa, xem điều 15 của mục này (ly hôn thuận tình có thời gian suy ngẫm 30 ngày). Nếu khi ly hôn thuận tình đã ghi rõ việc từ bỏ yêu cầu bồi thường thì sau đó khởi kiện sẽ không được ủng hộ. Người được hưởng lợi trước hết là người phối ngẫu bị che giấu, tiếp theo là chính bạn: sau khi việc che giấu bị phát hiện, ly hôn, phân chia tài sản và quyền nuôi con sẽ cùng lúc trở thành vấn đề phải đối mặt.

20. Khi mối quan hệ mắc kẹt trong cảnh cãi nhau và chiến tranh lạnh lặp đi lặp lại, hai người cùng đi trị liệu cặp đôi (trừ trường hợp có bạo lực gia đình): Cứ ngồi chờ thì về cơ bản sẽ không tự tốt lên

Tiền nhiềuThời gian vừaCần kiên trì cóLợi ích vừaThước đo thời gian

  • Chi phí: phải tốn tiền. Tính phí theo lần, mỗi nơi, mỗi bệnh viện khác nhau, mục này không ghi con số. Trong các nghiên cứu, thông thường mỗi tuần đi một lần, một thử nghiệm kéo dài khoảng 8 tháng từ đầu đến cuối. Khó ở chỗ cả hai người đều phải đi, lại còn phải kiên trì làm cho xong.
  • Nói dễ hiểu: Những cặp đôi có mối quan hệ mắc kẹt cùng hoàn thành trị liệu cặp đôi sẽ hài lòng với mối quan hệ hơn rõ rệt, còn chỉ xếp hàng chờ thì về cơ bản không có thay đổi. Nhưng hiệu quả sẽ nhạt dần: một thử nghiệm theo dõi đến năm thứ 5 cho thấy khoảng một nửa vẫn tốt lên rõ rệt, khoảng một phần tư đã ly thân hoặc ly hôn. Nếu có bạo lực gia đình thì những kết luận này không áp dụng, trước hết đừng cùng nhau trị liệu.
  • Lợi ích: Một phân tích gộp năm 2020 tổng hợp 58 nghiên cứu, với 2092 cặp đôi. Sau khi trị liệu cặp đôi, mức thay đổi về độ hài lòng với mối quan hệ trước và sau trị liệu là g = 1.12 (khoảng tin cậy 0.92–1.31), các tác giả cho rằng đây là hiệu ứng lớn. g là cỡ hiệu ứng, xem bảng thuật ngữ trong README. Với các cặp đôi được phân vào nhóm xếp hàng chờ, g trong cùng khoảng thời gian là 0.12 (−0.04 đến 0.29), không có cải thiện rõ rệt. Mối quan hệ lúc đầu càng tệ thì mức cải thiện ngược lại càng nhiều. Một bài tổng quan năm 2012 viết rằng trị liệu cặp đôi giúp 70% các cặp đôi được trị liệu tiến triển tốt hơn. Một thử nghiệm ngẫu nhiên khác tuyển 134 cặp vợ chồng bất hòa nghiêm trọng và kéo dài, thực hiện hai loại trị liệu cặp đôi hành vi trong khoảng 8 tháng. Khi hoàn thành, thay đổi về mức độ hài lòng lần lượt là d = 0.90 và 0.71. Đến năm thứ 5, lần lượt 50.0% và 45.9% số cặp vợ chồng vẫn cải thiện rõ rệt. Ở đây, cải thiện rõ rệt được tác giả gọi là "cải thiện có ý nghĩa lâm sàng". Đồng thời, 25.7% và 27.9% đã ly thân hoặc ly hôn. Bạo lực gia đình là trường hợp khác. Một phân tích gộp năm 2016 nêu rõ, kết luận chỉ áp dụng cho trường hợp nhẹ đến vừa, trong đó cả hai bên ra tay do xung đột. Bạo lực có đặc điểm là kiểm soát đối phương hoặc gây tổn hại nghiêm trọng không thuộc phạm vi này.
  • Mức độ bằng chứng: A (còn tranh cãi)
  • Nguồn: Roddy MK, Walsh LM, Rothman K, Hatch SG, Doss BD (2020). Meta-analysis of couple therapy: effects across outcomes, designs, timeframes, and other moderators. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 88(7), 583-596. https://doi.org/10.1037/ccp0000514; Lebow JL, Chambers AL, Christensen A, Johnson SM (2012). Research on the treatment of couple distress. Journal of Marital and Family Therapy, 38(1), 145-168. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2011.00249.x; Christensen A, Atkins DC, Baucom B, Yi J (2010). Marital status and satisfaction five years following a randomized clinical trial comparing traditional versus integrative behavioral couple therapy. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 78(2), 225-235. https://doi.org/10.1037/a0018132; Rathgeber M, Bürkner PC, Schiller EM, Holling H (2019). The efficacy of emotionally focused couples therapy and behavioral couples therapy: a meta-analysis. Journal of Marital and Family Therapy, 45(3), 447-463. https://doi.org/10.1111/jmft.12336 (bên còn tranh cãi); Shadish WR, Baldwin SA (2003). Meta-analysis of MFT interventions. Journal of Marital and Family Therapy, 29(4), 547-570. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2003.tb01694.x (bên còn tranh cãi); Karakurt G, Whiting K, van Esch C, Bolen SD, Calabrese JR (2016). Couples therapy for intimate partner violence: a systematic review and meta-analysis. Journal of Marital and Family Therapy, 42(4), 567-583. https://doi.org/10.1111/jmft.12178; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (sửa đổi năm 2018). "Luật Sức khỏe Tâm thần (Điều 23, 51)". https://flk.npc.gov.cn/detail?id=2c909fdd678bf17901678bf7448a066d (Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật và quy định)
  • Ghi chú: Điều còn tranh cãi là hiệu quả có thể duy trì trong bao lâu. Trong một phân tích gộp khác chỉ đưa vào các thử nghiệm ngẫu nhiên, g = 0.60 khi hoàn thành, và 0.44 sau nửa năm. Đến 12 tháng, chỉ trị liệu cặp đôi hành vi còn có dữ liệu, g = 0.06, gần như không giữ được hiệu quả. Một bài tổng quan khác tổng hợp 20 phân tích gộp cho biết hiệu quả có ý nghĩa lâm sàng xuất hiện ở 40% đến 50% số người. "Bảy phần mười tiến triển tốt" và "bốn đến năm phần mười cải thiện rõ rệt" sử dụng tiêu chuẩn khác nhau, đừng đem ra so sánh lẫn lộn. Thử nghiệm 5 năm đó không có nhóm đối chứng không trị liệu, nên không thể nói rõ ly hôn tăng hay giảm. Toàn bộ các cặp đôi trong tổng hợp năm 2020 là cặp đôi khác giới, đồng thời cũng không tìm thấy thử nghiệm ngẫu nhiên nào trong nước, nên khi áp dụng cho bản thân cần giảm kỳ vọng. Trong nước đi đâu để làm: Luật Sức khỏe Tâm thần quy định trị liệu tâm lý phải được thực hiện tại cơ sở y tế, người làm tư vấn tâm lý không được thực hiện trị liệu tâm lý. Có thể đến khoa tâm thần hoặc khoa tâm lý của bệnh viện để hỏi xem có trị liệu vợ chồng hay không. Nếu tìm cơ sở bên ngoài bệnh viện, trước tiên phải hỏi rõ tư cách và quá trình đào tạo của đối phương. Nếu có bạo lực gia đình thì trước hết đừng cùng nhau trị liệu. Phân tích gộp năm 2016 nêu rõ, kết luận chỉ áp dụng cho trường hợp nhẹ đến vừa, trong đó cả hai bên ra tay do xung đột. Bạo lực có đặc điểm là kiểm soát đối phương hoặc gây tổn hại nghiêm trọng không thuộc phạm vi này. Trong ngành cũng lo ngại rằng sau khi nói chuyện xong, người bị bạo lực sẽ về nhà và bị trả đũa. Nếu bị đánh, trước tiên xem mục 8, điều 43 (Bị bạo lực gia đình). Cách nói chuyện khi cãi nhau, xem mục này, điều 17 (Cãi nhau thì nói chuyện, không công kích con người); muốn suy nghĩ rõ có nên rời đi hay không, xem mục này, điều 15 (Chi phí rút lui). Người hưởng lợi là chính bạn và người phối ngẫu.

21. Đã tổ chức hôn lễ, bày tiệc rượu thì cũng phải đi đăng ký kết hôn: chưa đăng ký thì về mặt pháp luật không được tính là vợ chồng, đối phương qua đời thì bạn không có quyền thừa kế với tư cách người phối ngẫu

Tiền 0 đồngThời gian ítCần kiên trì khôngLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Không tốn tiền. Hai người cùng đến cơ quan đăng ký kết hôn, mất vài chục phút.
  • Nói dễ hiểu: Những người chỉ tổ chức hôn lễ mà không đăng ký kết hôn từ sau tháng 2 năm 1994 thì về mặt pháp luật không phải là vợ chồng, chỉ được tính là chung sống. Đối phương qua đời, bạn không thể thừa kế di sản với tư cách người phối ngẫu. Khi muốn chia tay, tòa án cũng không giải quyết theo thủ tục ly hôn. Đăng ký bổ sung là có thể giải quyết, hơn nữa hiệu lực còn có thể được tính lùi về trước.
  • Lợi ích: Bộ luật Dân sự quy định "Hoàn tất đăng ký kết hôn thì xác lập quan hệ hôn nhân. Người chưa đăng ký kết hôn phải đăng ký bổ sung". Giải thích của Tòa án Nhân dân Tối cao chia những người chưa đăng ký nhưng chung sống với nhau dưới danh nghĩa vợ chồng thành hai loại. Những người đã đáp ứng điều kiện kết hôn trước ngày 1 tháng 2 năm 1994 thì được xử lý theo quan hệ hôn nhân thực tế. Sau thời điểm này, tòa án "phải thông báo cho họ đăng ký bổ sung việc kết hôn". Nếu không đăng ký bổ sung thì xử lý theo quan hệ chung sống. Một bên qua đời, bên còn lại muốn thừa kế với tư cách người phối ngẫu thì cũng áp dụng nguyên tắc này. Người phối ngẫu là người thừa kế ở hàng thứ nhất, nên bên chưa đăng ký sẽ không được xếp vào. Đối với bản thân quan hệ chung sống, tòa án không thụ lý yêu cầu "chấm dứt", mà chỉ thụ lý tranh chấp về chia tài sản và nuôi dưỡng con cái. Sau khi đăng ký bổ sung, hiệu lực của hôn nhân "được tính từ thời điểm cả hai bên đều đáp ứng các điều kiện thực chất về kết hôn do Bộ luật Dân sự quy định". Con cái không bị ảnh hưởng. Trong phần thừa kế của Bộ luật Dân sự, "con cái" được ghi rõ là bao gồm cả con ngoài giá thú, có cùng thứ tự thừa kế hàng thứ nhất như con trong giá thú
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). "Bộ luật Dân sự" (Điều 1049, 1127, 1131). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml; Tòa án Nhân dân Tối cao (2020). "Giải thích về việc áp dụng Phần Hôn nhân và Gia đình của Bộ luật Dân sự (I)" (Pháp thích〔2020〕22, Điều 3, 6, 7, 8). https://www.court.gov.cn/fabu/xiangqing/282071.html
  • Ghi chú: Khi đối phương qua đời mà hai người vẫn chưa đăng ký, bạn không phải là người thừa kế, nhưng không có nghĩa là bạn hoàn toàn không nhận được gì. Bộ luật Dân sự quy định người "đã phụng dưỡng nhiều" người đã qua đời "có thể được chia một phần di sản thích hợp". Bạn phải tự đưa ra bằng chứng để tranh quyền lợi; nếu không thỏa thuận được thì phải khởi kiện. Thủ tục thông thường ở cấp sơ thẩm theo quy định phải xét xử xong trong vòng 6 tháng, có thể được gia hạn; phí luật sư do bạn tự chi trả, chia bao nhiêu do thẩm phán quyết định. Vì vậy, khi cả hai vẫn còn sống, hãy đi đăng ký bổ sung trước. Đăng ký bổ sung cũng giống như đăng ký lần đầu, cả hai đều phải đích thân có mặt, giấy tờ xem tại điều 13 của mục này (đăng ký kết hôn chỉ cần căn cước công dân). Khi chưa đăng ký, có thể yêu cầu hoàn trả sính lễ, xem điều 24 của mục 8 (sính lễ nên chuyển khoản). Người được hưởng lợi là bạn và người phối ngẫu.

22. Người phối ngẫu giấu bạn, lấy tiền chung của vợ chồng để thưởng lớn cho streamer hoặc chuyển cho người ngoài hôn nhân: không ly hôn vẫn có thể yêu cầu chia tài sản chung, tiền chuyển cho người ngoài hôn nhân có thể khởi kiện để đòi lại

Tiền nhiềuThời gian vừaCần kiên trì một chútLợi ích lớnThước đo tiền bạc

  • Chi phí: Phải khởi kiện. Phí luật sư do bạn tự chi trả, không nằm trong khoản án phí mà bên thua kiện phải chịu. Thủ tục thông thường ở cấp sơ thẩm theo quy định phải xét xử xong trong vòng 6 tháng, có thể được gia hạn; thủ tục rút gọn là 3 tháng. Bạn còn phải tự tìm từng khoản sao kê chuyển tiền và hồ sơ thưởng.
  • Nói dễ hiểu: Nếu người phối ngẫu không bàn bạc với bạn mà lấy tiền chung để thưởng lớn cho streamer, bạn không ly hôn vẫn có thể yêu cầu tòa án chia tài sản chung. Khi ly hôn, bạn còn có thể yêu cầu bên kia được chia ít hơn hoặc không được chia. Đối với tiền chuyển cho người ngoài hôn nhân, bạn có thể khởi kiện người nhận tiền để yêu cầu hoàn trả; dù đối phương nói đã tiêu hết thì vẫn phải hoàn trả. Nhưng tất cả những việc này đều phải khởi kiện, phí luật sư do bạn tự chi trả, còn sơ thẩm sẽ mất vài tháng.
  • Lợi ích: Bộ luật Dân sự quy định vợ chồng "có quyền xử lý bình đẳng" đối với tài sản chung. Nếu trong thời kỳ hôn nhân, một bên che giấu, chuyển nhượng, bán, hủy hoại hoặc phung phí tài sản chung, bên kia có thể yêu cầu tòa án chia tài sản chung mà không cần ly hôn trước. Khi chia tài sản lúc ly hôn, bên có hành vi như vậy có thể được chia ít hơn hoặc không được chia. Nếu sau khi ly hôn mới phát hiện thì có thể khởi kiện lần nữa để yêu cầu chia lại. "Giải thích (II)" có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2025 đã ghi rõ hai trường hợp. Điều 6 điều chỉnh việc thưởng. Nếu một bên không được bên kia đồng ý mà dùng tài sản chung để thưởng trên nền tảng phát trực tiếp, với số tiền rõ ràng vượt quá mức tiêu dùng thông thường của gia đình, thì được xem là "phung phí". Nếu bên kia yêu cầu chia tài sản trong thời kỳ hôn nhân, hoặc yêu cầu khi ly hôn bên thưởng phải được chia ít hơn hoặc không được chia, tòa án phải ủng hộ. Điều 7 điều chỉnh việc cho người ngoài hôn nhân. Nếu một bên vì mục đích tái hôn khi chưa chấm dứt hôn nhân, chung sống với người khác hoặc mục đích khác vi phạm nghĩa vụ chung thủy mà tặng tài sản chung cho người khác, bên kia yêu cầu xác định việc tặng cho này vô hiệu thì tòa án phải ủng hộ. Sau khi vô hiệu, người nhận tiền phải hoàn trả. Đồng thời, bên kia còn có thể dựa vào đó để yêu cầu chia tài sản trong thời kỳ hôn nhân, hoặc khi ly hôn yêu cầu bên kia được chia ít hơn hoặc không được chia. Trong các vụ án điển hình do Tòa án Nhân dân Tối cao đồng thời công bố, một bên trong hơn 4 năm của thời kỳ hôn nhân đã chuyển 73 万元 cho người có quan hệ không chính đáng, bên kia đã chuyển trả 17 万元. Tòa án phán quyết bên nhận phải hoàn trả 56 万元 thực tế đã nhận; đối phương nói "một phần khoản tiền đã được tiêu", nhưng tòa án không chấp nhận (toàn quốc)
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). "Bộ luật Dân sự" (Điều 157, 1043, 1062, 1066, 1092). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml; Tòa án Nhân dân Tối cao (2025). "Giải thích về việc áp dụng Phần Hôn nhân và Gia đình của Bộ luật Dân sự (II)" (Pháp thích〔2025〕1, Điều 6, 7). https://www.court.gov.cn/zixun/xiangqing/452771.html; Tòa án Nhân dân Tối cao (2025). "Các vụ án điển hình về tranh chấp hôn nhân và gia đình" (Vụ án 4: Vụ án tranh chấp hợp đồng tặng cho giữa Thôi mỗ mỗ với Diệp mỗ mỗ và Cao mỗ mỗ). https://www.court.gov.cn/zixun/xiangqing/452761.html; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (sửa đổi năm 2023). "Luật Tố tụng Dân sự" (Điều 152, 164). https://amr.guizhou.gov.cn/zwgk/xxgkml/jcxxgk/zcfg/fl/202401/t20240129_83645867.html; Quốc vụ viện (2006). "Biện pháp thu nộp án phí tố tụng" (Lệnh Quốc vụ viện số 481, Điều 6, 29). https://www.gov.cn/ziliao/flfg/2006-12/29/content_483682.htm
  • Ghi chú: Quy định về thưởng có điều kiện: không được bạn đồng ý, số tiền rõ ràng vượt quá mức tiêu dùng thông thường của gia đình và gây thiệt hại nghiêm trọng cho tài sản chung. Thỉnh thoảng thưởng một khoản nhỏ thì không đạt mức này. "Giải thích (II)" đưa ra hướng xử lý đối với việc thưởng là chia tài sản và chia ít hơn, không ghi rằng có thể đòi streamer hoặc nền tảng hoàn trả. Đối với việc chuyển tiền cho người ngoài hôn nhân, số tiền được đòi lại là khoản đối phương thực tế đã nhận; phần đối phương đã chuyển trả cho người phối ngẫu phải được khấu trừ. Bạn phải tự chuẩn bị bằng chứng: sao kê ngân hàng và ứng dụng thanh toán, hồ sơ thưởng, tin nhắn trò chuyện cho thấy mối quan hệ giữa hai người. Thủ tục chia tài sản và ly hôn xem điều 15 của mục này (chi phí rút lui). Khoản tiền nào được tính là tài sản chung, xem điều 10 của mục này (trước hết xem quy tắc mặc định của pháp luật về tiền bạc và sổ sách). Người phối ngẫu vay tiền bên ngoài, xem điều 12 của mục này (khoản tiền lớn do một bên người phối ngẫu vay). Tự mình không thưởng cho streamer, xem điều 8 của mục 5 (không thưởng cho streamer). Người được hưởng lợi là bạn. Ngược lại, nếu bạn là người ngoài hôn nhân nhận tiền, số tiền đã nhận phải hoàn trả, dù đã tiêu hết cũng vẫn phải hoàn trả.

23. Khi vợ chồng có con chưa thành niên ly hôn, hãy ghi rõ trong thỏa thuận ly hôn việc con ở với ai, tiền cấp dưỡng mỗi tháng bao nhiêu, cách thức và thời gian thăm nom: càng cụ thể thì sau khi ly hôn càng ít phải kiện tụng lại

Tiền 0 đồngThời gian vừaCần kiên trì một chútLợi ích vừaThước đo tiền bạcĐối tượng trẻ sơ sinh, trẻ em

  • Chi phí: Khi ly hôn theo thỏa thuận, ghi vào thỏa thuận không tốn tiền. Khó ở chỗ hai người phải ngồi xuống bàn bạc thật chi tiết, chẳng hạn ngày nào hằng tháng trả tiền, trả vào tài khoản nào, cuối tuần nào đón con, chia kỳ nghỉ đông và nghỉ hè thế nào. Nếu không thống nhất được thì phải khởi kiện. Lệ phí thụ lý vụ án ly hôn là 50 đến 300 tệ mỗi vụ. Mỗi bên tự trả phí luật sư; khoản này không nằm trong án phí mà bên thua kiện phải chịu. Theo quy định, thủ tục thông thường ở cấp sơ thẩm được xét xử xong trong 6 tháng, có thể gia hạn; thủ tục đơn giản là 3 tháng. Sau khi ly hôn, nếu lại phát sinh tranh chấp về tiền cấp dưỡng hoặc việc thăm nom thì phải khởi kiện riêng.
  • Nói dễ hiểu: Con ở với ai, mỗi tháng đưa bao nhiêu, khi nào được gặp con, hai người có thể bàn bạc rồi ghi vào thỏa thuận. Nếu không thống nhất được thì tòa án phán quyết. Người có thu nhập ổn định thường phải cấp dưỡng bằng 20% đến 30% thu nhập hằng tháng của người trả tiền. Nếu đối phương không trả số tiền đã ghi trong thỏa thuận thì có thể khởi kiện đòi lại. Nếu đối phương ngăn cản không cho gặp con, tòa án có thể phạt tiền, tạm giữ người đó, nhưng sẽ không cưỡng chế đưa con đến gặp bạn.
  • Lợi ích: Bộ luật Dân sự quy định mức cấp dưỡng, thời hạn cấp dưỡng, cách thức và thời gian thăm nom trước hết do hai bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì do tòa án phán quyết. Trẻ chưa đủ 2 tuổi về nguyên tắc ở với mẹ. Trẻ từ đủ 2 tuổi trở lên được phán quyết theo "nguyên tắc có lợi nhất cho con chưa thành niên". Khi trẻ đủ 8 tuổi, phải tôn trọng nguyện vọng của chính trẻ. Từ tháng 2 năm 2025, nếu một bên có các hành vi như bạo lực gia đình, cờ bạc, nghiện ma túy, ngoại tình, chung sống với người khác, bắt hoặc giấu con, tòa án sẽ ưu tiên cân nhắc để bên kia nuôi con. Mức cấp dưỡng căn cứ vào nhu cầu thực tế của trẻ, khả năng gánh vác của cha mẹ và mức sống tại địa phương. Người có thu nhập ổn định thường cấp dưỡng 20% đến 30% tổng thu nhập hằng tháng. Nếu phải nuôi từ 2 con trở lên, tỷ lệ có thể tăng, nhưng thường không vượt quá 50% tổng thu nhập hằng tháng. Người không có thu nhập ổn định thì căn cứ vào tổng thu nhập trong năm đó hoặc thu nhập bình quân của người cùng ngành để tham chiếu theo tỷ lệ này. Ví dụ, thu nhập hằng tháng là 8000 tệ, theo tỷ lệ này thì mỗi tháng là 1600 đến 2400 tệ (tự tính). Tiền cấp dưỡng thường được trả đến khi trẻ đủ 18 tuổi. Dù thỏa thuận hoặc phán quyết đã xác định mức tiền, khi cần thiết trẻ vẫn có thể yêu cầu các khoản hợp lý vượt quá mức ban đầu, chẳng hạn chi phí chữa bệnh hoặc học hành tăng cao. Thỏa thuận quy định một bên không phải trả tiền cấp dưỡng cũng có hiệu lực. Tuy nhiên, nếu mức sống của bên nuôi con giảm đáng kể hoặc các khoản chi cần thiết cho trẻ tăng rõ rệt, trẻ vẫn có thể yêu cầu bên kia cấp dưỡng. Sau khi ly hôn, nếu không trả tiền cấp dưỡng theo thỏa thuận thì có thể khởi kiện đòi khoản nợ. Sau khi bản án hoặc biên bản hòa giải của tòa án có hiệu lực mà đối phương không thực hiện, có thể yêu cầu cưỡng chế thi hành. Người từ chối phối hợp cho thăm nom có thể bị tòa án tạm giữ, phạt tiền, nhưng "không thể cưỡng chế thi hành đối với thân thể của con và hành vi thăm nom" (toàn quốc).
  • Mức độ bằng chứng: A
  • Nguồn: Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (2020). "Bộ luật Dân sự" (Điều 1084 đến Điều 1086). https://www.spp.gov.cn/spp/fl/202006/t20200602_463888.shtml; Tòa án Nhân dân Tối cao (2020). "Giải thích về việc áp dụng Bộ luật Dân sự, phần hôn nhân và gia đình (I)" (Số 22 [2020] của Tòa án Nhân dân Tối cao, Điều 44 đến Điều 53, Điều 55, Điều 58, Điều 61, Điều 65 đến Điều 68). https://www.court.gov.cn/fabu/xiangqing/282071.html; Tòa án Nhân dân Tối cao (2025). "Giải thích về việc áp dụng Bộ luật Dân sự, phần hôn nhân và gia đình (II)" (Số 1 [2025] của Tòa án Nhân dân Tối cao, Điều 12, Điều 14, Điều 16, Điều 17). https://www.court.gov.cn/zixun/xiangqing/452771.html; Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (sửa đổi năm 2023). "Luật Tố tụng Dân sự" (Điều 114, Điều 152, Điều 164, Điều 247). https://amr.guizhou.gov.cn/zwgk/xxgkml/jcxxgk/zcfg/fl/202401/t20240129_83645867.html; Quốc vụ viện (2006). "Biện pháp thu nộp án phí" (Lệnh số 481 của Quốc vụ viện, Điều 6, Điều 13, Điều 29). https://www.gov.cn/ziliao/flfg/2006-12/29/content_483682.htm
  • Ghi chú: 20% đến 30% là mức tham chiếu để tòa án phán quyết, không phải mức tối thiểu của thỏa thuận; hai người có thể bàn bạc một mức khác. Khi soạn thỏa thuận, hãy ghi rõ ngày trả tiền, tài khoản, trả đến ngày nào; việc thăm nom cũng ghi rõ đón và đưa vào thứ mấy, mấy giờ, chia ngày lễ, Tết thế nào, để sau này có căn cứ. Nếu một bên cha hoặc mẹ hay người thân bắt hoặc giấu con, có thể yêu cầu tòa án ban hành lệnh bảo vệ an toàn cá nhân; xem mục 8, điều 43 (lệnh bảo vệ an toàn cá nhân). Thủ tục ly hôn và thời gian bình tĩnh lại xem điều 15 của mục này (chi phí rút lui). Người thụ hưởng trước hết là con, sau đó là chính bạn.